Mamlaka ya Hifadhi ya Ngorongoro imewataka watumishi wake waliohudhuria mafunzo ya kiutumishi kwa siku tano mjini Dodoma kuyafanyia kazi mafunzo yao ili waweze kuongeza ufanisi katika utendaji.

Naibu Kamishna wa Mamlaka hiyo anayeshughulikia huduma za shirika Aidan Makalla ametoa rai hiyo kwa watumishi wakati akifunga mafunzo ya wiki moja yenye lengo la kuwajengea watumishi uelewa kuhusu utawala bora, usimamizi wa rasilimali watu, matumizi ya teknolojia ya kisasa katika uhifadhi, Utoaji wa huduma bora kwa wateja na nidhamu mahala pa kazi

Makalla amesema mamlaka imewekeza mtaji kwa watumishi hao kwa kuwapa elimu hiyo ya utumishi, maadili, uwekezaji,afya ya akili na itifaki ikiamini kwamba mafunzo ndiyo nyenzo muhimu katika uwajibikaji.

“Sisi viongozi wa mamlaka ni kama wazazi tuna wajibu wa kuwapa mafunzo ili msiharibikiwe na baadaye mamlaka ikaja kulaumiwa, yatumieni mafunzo haya kuyajenga katika kazi zenu,”alisema Makalla.

Hii ni awamu ya Pili kwa mwaka huu wa fedha kwa Mamlaka ya Hifadhi ya Ngorongoro kutoa mafunzo kwa watumishi wake ikiamini kwamba asiyefunzwa na mamaye atafunzwa na ulimwengu.

 

Tanzania imeweka wazi mikakati yake mikubwa ya muda mrefu ambapo inalenga kuwa mzalishaji mkuu wa chakula barani Afrika na kuingia kwenye orodha ya nchi 10 bora duniani kwa uzalishaji wa chakula ifikapo mwaka 2050.

Hayo yamebainishwa na Waziri Mkuu, Dkt. Mwigulu Nchemba, wakati akitoa mada kuu kwenye mjadala kuhusu Mustakabali wa Kilimo barani Afrika katika Mkutano wa Kimataifa wa Norman E. Borlaug (Borlaug Dialogue) unaoendelea jijini Des Moines, Marekani.

Mambo Makuu Yaliyobainishwa na Waziri Mkuu:

• Ongezeko la Bajeti: Chini ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, bajeti ya Wizara ya Kilimo imeongezeka kwa kasi kubwa kutoka shilingi bilioni 294 (2021/2022) hadi kufikia shilingi trilioni 1.241 katika mwaka wa fedha wa 2025/2026.
• Utoshelevu wa Chakula: Kutokana na uwekezaji huo, Tanzania imefikia utoshelevu wa chakula kwa asilimia 130, jambo linaloifanya nchi kuwa na ziada kwa ajili ya soko la kikanda na kimataifa.
  
  
  
• Kukua kwa Mauzo ya Nje: Mauzo ya nje ya mazao ya kilimo yameongezeka kutoka dola za Marekani bilioni 2.1 (2021/2022) hadi kufikia dola bilioni 3.7 (2024/2025).
• Mhimili wa Uchumi: Kilimo kinachangia asilimia 24.6 ya Pato la Taifa (GDP), kinaajiri asilimia 65 ya nguvu kazi nchini, na kinazalisha takriban asilimia 30 ya mapato ya mauzo ya nje.
• 
  
  
  

Katika mjadala huo, wadau mbalimbali akiwemo Mwanzilishi na Mhariri Mkuu wa Jarida la Chakula la Afrika, Prof. Ruth Oniang’o, wameipongeza Tanzania kwa hatua kubwa inayopiga, hususan kupitia programu bunifu kama 'Jenga Kesho Bora' (BBT), uboreshaji wa miundombinu, na ufanisi wa maafisa ugani.

Waziri Mkuu ametoa wito kwa mataifa ya Afrika kuwekeza kwa wakulima, vijana, wanawake, na kwenye sayansi ili kujenga mifumo thabiti ya chakula kabla njaa haijatushinda.

 

DAR ES SALAAM, Tanzania — Regional industry leaders and policymakers have called for predictable trade policies, affordable industrial finance, and urgent structural reforms to strengthen manufacturing and value addition across the East African Community (EAC).

The call was made during a two-day Public–Private Dialogue (PPD) co-hosted by the East African Business Council (EABC) and the African Development Bank (AfDB). The forum brought together 65 representatives from regional governments, the EAC Secretariat, manufacturers, and development partners to address systemic constraints affecting industrial competitiveness in the leather, textiles, and edible oils sectors.

The Resource-Manufacturing Deficit

Opening remarks delivered on behalf of EABC Executive Director, Ahmed Farah, highlighted a severe mismatch between East Africa's abundant natural resources and its actual industrial performance. According to trade data from 2025, the region remains heavily reliant on costly foreign imports to meet local demand:

• The Leather Sector: Despite producing approximately 370,000 tonnes of hides and skins annually, the EAC imported US$566 million in footwear and leather goods in 2025. Conversely, regional exports of raw and semi-processed leather stood at just US$46 million.
• The Textile Sector: Only 37% of the region’s 119,000 tonnes of cotton lint is spun locally. This drove textile and apparel imports to US$3.24 billion in 2025, vastly overshadowing the US$970 million generated from exports.
• The Edible Oils Sector: Local production covers a mere 37% of regional consumption. As a result, the EAC spent US$3.1 billion on edible oil imports in 2025, while exports stood at US$1.2 billion.

Pervasive Capacity Underutilization

A Growth Diagnostic and Competitiveness Study presented by Dr. Onesmos Shuma of the Excellon Group revealed that policy inconsistencies and structural barriers are crippling factory output. The study found that 79% of surveyed firms operate below 75% of their production capacity, while 67% have been forced to delay or cancel investments. Furthermore, 78% of businesses face technological gaps, even though 76% believe they could source more raw materials locally within the EAC.

The sector-specific breakdown of factories operating below 75% capacity includes:

• Leather and Footwear: 86% of firms (with 79% postponing investments).
• Edible Oils: 75% of firms (with 59% postponing investments).
• Textiles and Apparel: 74% of firms (with 61% postponing investments).

The study identified six core bottlenecks choking industrial growth: restricted access to raw materials, lack of production-cycle finance, technology deficiencies, weak buyer-supplier linkages, skill gaps, and high trade operating costs.

Calls for Harmonized Trade Instruments

Industry experts stressed that regional trade mechanisms must operate as a single, coherent system rather than a fragmented network. Dr. Margaret Chemengich of Charmy Investments pointed out that 25 out of 39 "stays of application" affecting these value chains have been repeatedly renewed in every national budget since the 2022/23 financial year, disrupting market stability. Discrepancies also persist in tariffs; for example, the applied duty on refined sunflower oil ranges from 26% in Tanzania to a steep 60% in Uganda.

• 
  
  
  
  

Frank Dafa, Executive Director of the Confederation of Tanzania Industries (CTI), alongside other regional panellists, emphasized the need to link agriculture and livestock directly to manufacturing through tighter vertical integration. They urged the private sector to back their policy proposals with hard evidence regarding production capacity, market demand, and employment impact to facilitate data-driven policy reviews.

Commercially Viable Solutions

The Chief Guest, Amedeus Arbogast Mzee from Tanzania’s Ministry of Foreign Affairs and East African Cooperation, concluded that the region must move toward commercially viable solutions backed by clear timelines and measurable outcomes.

Delegates ultimately recommended a framework of priority actions focused on stabilizing raw material supply chains, introducing flexible value-chain financing, upgrading shared environmental and testing infrastructure, and standardizing conformity assessments to reduce cross-border business friction. Progress will be rigorously monitored through key performance indicators, including regional sourcing volumes, compliance costs, and overall industrial capacity utilization.

 

Na Mwandishu Wetu

Serikali kupitia Ofisi ya Waziri Mkuu inaendelea kuimarisha uwezo wa nchi katika kujiandaa na kukabiliana na maafa kwa kutoa mafunzo kwa Timu ya Taifa ya Kukabiliana na Dharura, inayolenga kuongeza ufanisi wa uratibu na utekelezaji wa hatua za kukabiliana na matukio ya dharura.

Hayo yameelezwa leo tarehe 22 Oktoba, 2026, jijini Dodoma na Mkurugenzi wa Idara ya Uwezeshaji Kiuchumi na Maudhui ya Ndani, Condrad Millinga, kutoka Ofisi ya Waziri Mkuu, Sera, Bunge, Uratibu na Wenye Ulemavu wakati akifungua mafunzo ya siku mbili, kwa niaba ya Katibu Mkuu wa Ofisi hiyo, Dkt. Jim James Yonazi.

Milinga amesema, mafunzo kwa timu hiyo ni hatua muhimu katika kuimarisha mfumo wa usimamizi wa maafa nchini, hususan katika kuhakikisha hatua za haraka zinachukuliwa, taarifa sahihi zinapatikana na tathmini za madhara zinafanyika kwa wakati ili kuokoa maisha, kulinda mali na kupunguza athari kwa jamii.

“Timu hii ina majukumu mbalimbali, yakiwemo kushiriki katika operesheni za kukabiliana na maafa, kufanya tathmini za awali ili kubaini hatua za haraka zinazopaswa kuchukuliwa pamoja na kushauri kuhusu mahitaji ya ziada ya rasilimali pale inapohitajika” amesema Bw. Milinga.

Aidha, ameitaka timu hiyo kushiriki katika tathmini za kina za uharibifu na mahitaji yanayotokana na maafa ili kubaini mahitaji ya muda mfupi, wa kati na mrefu kwa maeneo yaliyoathirika.

Ametaja majukumu mengine ya Kamati hiyo ni kutoa ushauri kwa Kamati ya Wataalam ya Kitaifa ya Usimamizi wa Maafa kuhusu mikakati bora ya kukabiliana na maafa, kuunganisha kongani za kukabiliana na maafa na kushiriki katika mafunzo mbalimbali yanayolenga kuongeza ujuzi na uwezo wa wadau wa kukabiliana na dharura.

Aidha timu hiyo, itashiriki katika kutafuta rasilimali muhimu kwa ajili ya operesheni za dharura na kushirikiana na Idara husika katika kuandaa mipango ya kukabiliana na matukio ya dharura yanapotokea.

Kwa mujibu wa Millinga, hatua hiyo italenga kuimarisha utayari wa nchi katika kukabiliana na maafa kwa kuhakikisha kuwa maamuzi yanayofanywa yanazingatia taarifa sahihi, tathmini za kitaalam na mahitaji halisi ya maeneo yaliyoathirika.

Pia amewasisistiza wajumbe wa Timu ya Taifa ya Kukabiliana na Dharura kufanya kazi kwa ukaribu na Idara ya Menejimenti ya Maafa, chini ya uratibu wa Kituo cha Taifa cha Operesheni na Mawasiliano ya Dharura.

Awali, Mkurugenzi wa Idara ya Menejimenti ya Maafa, Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge, Uratibu na Wenye ulemavu) Brigedia Jenerali Hosea  Ndagala amesema, mafunzo hayo yanalenga kuwajengea wajumbe wa Timu uelewa wa pamoja, taratibu za utendaji na namna ya kushirikiana katika kutekeleza majukumu yao.  

Pia yanalenga kuimarisha ushirikiano wa kiutendaji kati ya wajumbe wa Timu ya Taifa ya Kukabiliana na Dharura na Idara ya Menejimenti ya Maafa ili kuhakikisha kuwa taarifa, tathmini na hatua zinazohitajika wakati wa dharura vinapangwa na kuratibiwa kwa ufanisi.

 

Waziri wa Madini wa Tanzania, Anthony Mavunde, ametoa wito mzito wa kutaka nchi za Afrika kuacha kuwa chanzo cha malighafi kwa viwanda vya nje na badala yake kutumia utajiri wake kujenga viwanda vya ndani, kuongeza ajira, na kukuza uchumi. Msimamo huo ameuwasilisha Oktoba 21, 2026, jijini Accra, Ghana, wakati wa kikao cha pande mbili kati yake na Waziri wa Ardhi na Maliasili wa Ghana, Emmanuel Armah-Kofi Buah.

Viongozi hao wamejadili fursa za kipekee za kuimarisha usimamizi na maendeleo ya Sekta ya Madini kwa manufaa ya nchi zote mbili. Katika kikao hicho, mambo makuu yafuatayo yamejadiliwa kama nguzo za ushirikiano:

• Uwezeshaji wa Wachimbaji Wadogo: Kuangalia wachimbaji wadogo kwa jicho la uwezeshaji ili wachangie kikamilifu kwenye uchumi badala ya kufanya kazi kwa kujitenga.
• Komesho la Kusafirisha Madini Ghafi: Kusitisha tabia ya kusafirisha madini ya kimkakati kama dhahabu, shaba, grafiti, na lithiamu kwenda nje bila uongezaji thamani (kuyeyusha, kusafisha, na kuchakata) ndani ya Afrika.
• Utafiti wa Kijiolojia: Kubadilishana utaalamu, teknolojia, na taarifa za kijiolojia ili kuimarisha uwezo wa kutambua rasilimali na kujadili mikataba ya uwekezaji kwa kujiamini zaidi.
• Ushiriki wa Wazawa (Local Content): Kuhakikisha wananchi wanakuwa wamiliki wa biashara, wawekezaji, na wasambazaji wa huduma migodini badala ya kubaki kama wafanyakazi pekee.
• Mikataba ya Maendeleo ya Jamii: Kujifunza kutoka Ghana namna mikataba inavyohakikisha jamii zinazozunguka migodi zinashiriki na kunufaika moja kwa moja na matokeo ya uwekezaji.
• 
  
  
  
• Mwaliko wa Kitaalamu: Anthony Mavunde amemwalika Waziri wa Ghana kutembelea Tanzania katika miezi ijayo ili kuanzisha vikundi kazi vya kitaalamu vya pamoja (joint technical working groups).
• 
  
  
  

Huku dunia ikielekea kwenye nishati safi na teknolojia mpya zinazohitaji madini mkakati, ushirikiano huu wa Tanzania na Ghana unaenda kuwa mfano wa kuigwa barani Afrika.

 

Waziri wa Maliasili na Utalii, Dkt. Ashatu Kijaji (Mb), ametoa agizo zito linalolenga kuwasha moto wa utalii jijini Dar es Salaam kuelekea mashindano makubwa ya Kombe la Mataifa ya Afrika (AFCON) 2027.

Akiwa katika ziara ya kikazi hifadhini hapo mnamo Oktoba 20, 2026, Waziri Kijaji ameagiza miradi yote ya miundombinu inayotekelezwa na Mamlaka ya Usimamizi wa Wanyamapori Tanzania (TAWA) kupitia fedha za Tozo za Maendeleo ya Utalii (TDL) ikamilike mapema kabla ya Desemba 2026. Hatua hii inalenga kuhakikisha Bodi ya Utalii Tanzania (TTB) inaanza kuitangaza hifadhi hiyo mapema ili kuvutia wageni wengi watakaokuja nchini kwa ajili ya AFCON.

Mambo Makubwa ya Kufahamu Kuhusu Maboresho Hayo:

• Uwekezaji wa Thamani Kubwa: Miradi hiyo ya kimkakati ina thamani ya takribani shilingi bilioni 1.24 na kwa sasa utekelezaji wake umefikia hatua nzuri (kati ya asilimia 65 hadi 90).

• Vivutio Vipya vya Kisasa: Kaimu Kamishna wa Uhifadhi wa TAWA, Mlage  Kabange, amebainisha ujenzi wa bwawa la kuogelea na viwanja vya michezo ili kukidhi mahitaji ya wageni, hususan wanafunzi na wapenda michezo.

• Ukuaji wa Kasi wa Mapato na Watalii: Kamanda wa Hifadhi ya Pande, Maajabu Mbogo, ameeleza kuwa kutokana na maboresho, idadi ya watalii imepaa kutoka watalii 224 (mwaka 2020/2021) hadi kufikia watalii 6,397 (mwaka 2025/2026), huku mapato yakiongezeka kutoka Shilingi milioni 3.66 hadi Shilingi milioni 80.19.

• Robo Mwaka ya Julai–Septemba 2026: Hifadhi imepokea watalii 1,925 na kukusanya Shilingi milioni 30.20, ikiwa ni ongezeko la asilimia 17 ya watalii na asilimia 41 ya mapato ikilinganishwa na kipindi kama hiki mwaka jana.

Hifadhi ya Pande inakualika kufurahia vivutio vya kipekee kama vile kutazama wanyamapori na ndege, matembezi ya asili (nature walks), na kupiga kambi (camping). Upanuzi huu pia unatarajiwa kufungua fursa nyingi za ajira na masoko kwa jamii inayozunguka hifadhi.

Tanzania imeweka lengo kubwa na la kihistoria chini ya Dira ya 2050. Lengo hili linalenga kukuza uchumi wa taifa kutoka dola za Marekani bilioni 100 za sasa hadi kufikia dola trilioni moja ifikapo mwaka 2050.

Katika kongamano la Tanzania Startup Week 2026 lililofanyika kwenye Kituo cha Mikutano cha Kimataifa cha Julius Nyerere (JNICC) jijini Dar es Salaam, Waziri wa Fedha, Balozi Khamis Mussa Omar (Mb), alibainisha vipaumbele vitatu vikuu vitakavyowezesha mapinduzi haya ya kiuchumi: upatikanaji wa mitaji, uwekezaji katika viwanda, na uboreshaji wa mazingira ya biashara.

Je, nchi yetu inajipangaje kufikia hatua hii kubwa? Hapa kuna mambo makuu ya kufahamu kuhusu mwenendo wa uchumi wetu na mikakati iliyopo:

1. Mabadiliko ya Kimuundo: Kutoka Kilimo Kwenda Viwanda

Ili kufikia uchumi wa dola trilioni moja, Tanzania inahitaji mabadiliko makubwa ya kimuundo katika sekta zinazozalisha. Kwa sasa, muundo wa uchumi wetu upo hivi:

• Kilimo: Kinachangia takriban asilimia 24 ya uchumi mzima.
• Viwanda: Vinachangia asilimia 8 pekee.

Tofauti hii kubwa inaonesha kuwa kuna uhitaji wa haraka wa kuongeza nguvu kwenye sekta ya viwanda ili kuongeza thamani ya bidhaa zetu na kutengeneza ajira nyingi zaidi.

2. Mwenendo wa Uchumi na Matumaini ya Baadaye

Takwimu za ukuaji wa uchumi nchini zinaonesha mwelekeo chanya na thabiti katika miaka ya hivi karibuni:

• Mwaka 2024: Uchumi ulikua kwa asilimia 5.6.
• Mwaka 2025: Kasi iliongezeka na kufikia asilimia 5.9.
• Lengo la Mwaka 2026: Serikali inalenga kufikia ukuaji wa asilimia 6.3.

Mbali na ukuaji huo, viashiria vingine vya kiuchumi vipo vizuri; mfumuko wa bei umeendelea kudhibitiwa chini ya asilimia tano (5%), huku kukiwa na utulivu wa viwango vya ubadilishaji fedha na nakisi ya bajeti.

3. Changamoto ya Mikopo na Fursa ya Mitaji Mbadala

Ingawa mikopo kwa sekta binafsi ilikua kwa kasi kubwa ya asilimia 33 kwa mwaka ulioishia Agosti, sekta ya viwanda bado haijanufaika kwa kiasi kikubwa na mikopo hii ya benki.

Ili kuziba pengo hili, Balozi Omar alisisitiza umuhimu wa kuangazia mifumo mbadala ya upatikanaji wa mitaji, ikiwemo:

• Mitaji ya Ubia (Venture Capital): Ili kusaidia mawazo mapya ya biashara.
• Uwekezaji wa Hisa Binafsi (Private Equity): Ili kusaidia makampuni yanayokua kupata mitaji mikubwa ya upanuzi.
• 
  
  
  

4. Habari Njema kwa Startups: Likizo ya Kodi ya Mwaka Mmoja!

Katika jitihada za kuchochea ubunifu na kuwavutia wawekezaji, Serikali inafanya mageuzi makubwa ya sera na mifumo ya kodi. Moja ya habari kubwa iliyotangazwa ni kutoa likizo ya kodi ya mwaka mmoja (1-year tax holiday) kwa biashara changa (startups) mpya. Hatua hii, pamoja na kurekebisha vizingiti vya kodi, itatoa nafasi kwa wafanyabiashara wapya kukua na kujenga ujasiri wa kuwekeza zaidi bila shinikizo la mapema la kodi.

Neno la Mwisho

Kuelekea mwaka 2050, safari ya kuijenga Tanzania yenye uchumi wa dola trilioni moja inategemea ushirikiano wa karibu kati ya Serikali, sekta binafsi, na wabunifu wa ndani. Kwa kuweka mazingira wezeshi ya biashara na kusaidia sekta ya teknolojia na viwanda, malengo ya Dira ya 2050 yanawezekana kabisa.

Weka Maoni Yako: Je, unaonaje hatua ya Serikali kutoa likizo ya kodi ya mwaka mmoja kwa startups? Itasaidia kwa kiasi gani kukuza biashara yako au sekta ya teknolojia nchini? Tuambie kwenye sehemu ya maoni hapo chini!