Bodi ya Wadhamini wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) imewasilisha barua kwa Naibu Msajili wa Mahakama Kuu ya Tanzania ikimtaka Jaji Hamidu Mwanga kujiondoa kusikiliza kesi ya madai iliyofunguliwa na baadhi ya wajumbe wa zamani wa chama hicho kutoka Zanzibar.

Wajumbe hao ni Said Issa Mohamed, aliyewahi kuwa Makamu Mwenyekiti wa CHADEMA Zanzibar, Ahmed Rashid Khamis (Makamu Mwenyekiti Mstaafu), na Maulida Anna Komu, ambao wanajitambulisha kama wajumbe wa Bodi ya Wadhamini wa chama hicho kutokea Zanzibar.

Uamuzi na amri zilizotolewa na Mahakama mnamo Juni 10, 2025, ndizo zilizowasukuma wadaiwa kuandika na kuwasilisha barua ya kumkataa Jaji Mwanga kwa madai kuwa kwa mwenendo wa awali wa shauri hilo, hawana imani naye kuwa ataweza kuwapatia haki. Sambamba na barua hiyo, Bodi ya Wadhamini pia iliwasilisha maombi ya kuondoa amri hizo za Mahakama.

Wakati kesi hiyo ilipoitwa leo, Alhamisi Julai 10, 2025, kwa ajili ya kuanza kusikilizwa mbele ya Jaji Mwanga, Mahakama iliielezwa kuwa jaji hayupo kutokana na majukumu mengine katika Mahakama Kuu Kanda ya Mtwara, na hivyo kesi ikaahirishwa mbele ya Msajili Aziza Mbage hadi Julai 14, 2025.

Kiongozi wa jopo la mawakili wa wadaiwa, Wakili Mpale Mpoki, aliieleza Mahakama kuwa Bodi ya Wadhamini iliwasilisha barua ya kumtaka Jaji Hamidu Mwanga ajiondoe katika usikilizwaji wa shauri hilo.

"Wanaomba na kumtaka Jaji Hamidu Mwanga ajitoe katika usikilizwaji wa shauri hili. Pia tulileta shauri la maombi ya kuondoa amri za Mahakama hii zilizotolewa Juni 10, 2025, katika shauri namba 8960/2025, ambalo tayari limeshasajiliwa," alisema Wakili Mpoki.

Barua hiyo iliandikwa tarehe 23 Juni 2025 na kuwasilishwa kwa Naibu Msajili Juni 24, 2025.

Kutokana na kuwepo kwa maombi hayo, kesi ya msingi imesimama kwa muda usiojulikana hadi pale Mahakama itakapotoa uamuzi kuhusu maombi ya kumwondoa Jaji na ya kuondoa amri zilizotolewa awali.

Katika kesi hiyo ya madai, walalamikaji wanadai kuwa CHADEMA imekuwa ikiitenga Zanzibar katika uendeshaji wa shughuli za chama, hasa katika mgawanyo wa rasilimali za fedha na mali.

"Kuna mgawanyo usio wa haki wa mali za chama kati ya Tanzania Bara na Zanzibar," wamesema walalamikaji katika hati yao ya madai.

Pia wanadai kuwepo kwa vitendo vya ubaguzi wa kidini na kijinsia, pamoja na matamko yenye nia ya kuvuruga Muungano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Kwa msingi huo, wanaiomba Mahakama Kuu:

• Itamke kuwa wadaiwa wamekiuka kifungu cha 6A(1), (2), (5) cha Sheria ya Vyama vya Siasa, Sura ya 258 Marejeo ya mwaka 2019;

• Itamke kuwa ugawaji wa fedha, mali na rasilimali unaofanywa na wadaiwa kati ya Tanzania Bara na Zanzibar ni kinyume cha sheria na batili;

• Iamuru kusitishwa kwa muda kwa shughuli zote za kisiasa hadi kutakapokuwepo na utekelezaji wa maagizo ya Mahakama;

• Itoe amri ya zuio la kudumu dhidi ya matumizi ya mali, fedha na rasilimali za chama hadi watakapotekeleza matakwa ya sheria;

• Iamuru wadaiwa walipe gharama za kesi hiyo;

• Itoe nafuu nyingine yoyote ambayo Mahakama itaona kuwa inafaa.

Awali, Mahakama ilikubaliana na maombi ya walalamikaji kwa kutoa amri ya muda mnamo Juni 10, 2025, ya kuzuia CHADEMA kuendesha shughuli zake za kichama, matumizi ya mali za chama na ushiriki wa viongozi wake katika shughuli za kisiasa, hadi kesi ya msingi itakaposikilizwa na kutolewa uamuzi.

Shauri la maombi ya kumkataa Jaji Mwanga pamoja na ombi la kuondoa amri za Mahakama, linatarajiwa kusikilizwa Julai 14, 2025, ambapo pande zote zitawasilisha hoja zao mbele ya Mahakama.

 

Kesi ya madai iliyofunguliwa na baadhi ya wajumbe wa Bodi ya Wadhamini wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kutoka Zanzibar, ikipinga kile kinachodaiwa kuwa ni ubaguzi na kutengwa kwa upande wa visiwani katika shughuli za chama hicho, imeahirishwa na sasa imepangwa kusikilizwa Julai 10, 2025 katika Mahakama Kuu ya Tanzania, Kanda ya Dar es Salaam.

Kesi hiyo ilitarajiwa kuanza kusikilizwa leo mbele ya Jaji Hamidu Mwanga, lakini ilishindikana baada ya Mahakama kutoa taarifa kuwa Jaji huyo hayupo kwa sababu anasikiliza kesi nyingine katika Mahakama Kuu Kanda ya Mtwara. Kutokana na hali hiyo, Msajili Aziza Mbage aliiahirisha kesi hiyo hadi tarehe mpya.

Wajumbe waliowasilisha kesi hiyo ni aliyewahi kuwa Makamu Mwenyekiti wa CHADEMA Zanzibar, Said Issa Mohamed, Makamu Mwenyekiti Mstaafu wa chama hicho, Ahmed Rashid Khamis, na Maulida Anna Komu.

Wakiwa mbele ya Mahakama, walieleza kuwa CHADEMA imekuwa ikiiweka Zanzibar pembeni kwenye masuala ya kiutawala na usimamizi wa rasilimali za chama, hasa fedha.

"CHADEMA kimekuwa kikiiweka Zanzibar kama mkoa wa kawaida bila kuzingatia kuwa ni sehemu yenye mamlaka kamili ya kisiasa na kiutawala," alisema Said Issa Mohamed.

Mnamo Juni 10, 2025, Mahakama hiyo ilikubali ombi la zuio la muda lililowasilishwa na wajumbe hao, ikiizuia CHADEMA kufanya shughuli zozote za kichama hadi kesi ya msingi itakaposikilizwa na kutolewa uamuzi.

Katika zuio hilo, Mahakama ilielekeza kuwa:

"Katibu Mkuu wa CHADEMA, mawakala na wafuasi wa chama hicho ambao wamepewa dhamana ya kuendesha shughuli za chama, wasijihusishe kwa namna yoyote na shughuli za kisiasa hadi kesi hiyo itakaposikilizwa," ilieleza taarifa ya Mahakama.

Pamoja na hilo, Mahakama imeagiza kuwa mali zote za chama hicho, zisitumike kwa kipindi chote cha zuio hilo, hadi pale uamuzi wa mwisho wa kesi hiyo utakapotolewa.

Kesi hiyo inazidi kufuatiliwa kwa karibu na wadau wa siasa nchini, hasa kutokana na madai ya kuwepo kwa mgawanyiko wa kiuendeshaji ndani ya chama hicho kikuu cha upinzani.

Dar es Salaam – Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam, imetoa zuio la muda kwa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), likiwazuia kufanya shughuli zozote za kiutendaji na oparesheni hadi kesi ya msingi iliyofunguliwa dhidi ya chama hicho itakaposikilizwa.

Uamuzi huo umetolewa na Jaji Hamidu Mwanga anayesikiliza kesi namba 8323/2025, kufuatia maombi yaliyowasilishwa na Mawakili wa waleta maombi wakiongozwa na Wakili Gido Thomas Simfukwe. Walalamikaji katika kesi hiyo ni aliyewahi kuwa Makamu Mwenyekiti wa CHADEMA Zanzibar, Saidi Issa Mohamed pamoja na wenzake wawili.

Jaji Mwanga amesema kuwa: "Suala hili ni la kisheria na haliitaji ubishani kwa sababu limefafanuliwa vyema kwenye sheria ya vyama vya siasa."

Katika kesi ya msingi inayotarajiwa kuanza kusikilizwa Juni 24, 2025, waleta maombi wanadai kuwa CHADEMA imekuwa ikiitenga Zanzibar katika masuala mbalimbali ya kichama, ikiwemo mgawanyo wa rasilimali kama fedha.

Katika hatua ya kushangaza, upande wa utetezi kutoka CHADEMA haukuwakilishwa Mahakamani baada ya Wakili Jebra Kambole kujiondoa katika kesi hiyo. Kutokana na hilo, Mahakama iliendesha shauri hilo upande mmoja pekee.

Kwa mujibu wa uamuzi huu, shughuli zote za ndani za chama hicho zikiwemo mikutano ya hadhara, vikao vya chama, na oparesheni nyingine, zimezuiliwa kwa muda hadi pale kesi ya msingi itakaposikilizwa na kutolewa uamuzi.

Taarifa zaidi kuhusu mwenendo wa shauri hili zitasubiriwa baada ya tarehe 24 Juni, 2025.

 

Kesi ya uhaini na kuchapisha taarifa za uongo inayomkabili Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Antipas Lissu, imeendelea kusikika katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu jijini Dar es Salaam, huku pande zote mbili – Jamhuri na utetezi – zikijikuta katika mvutano mkali kuhusu hatua ya upelelezi na ulinzi wa mashahidi.

Lissu alifikishwa mahakamani saa 2:28 asubuhi chini ya ulinzi mkali wa polisi waliokuwa na silaha nzito na mbwa wa kazi, akiwa ameambatana na jopo la mawakili wake. Alipoingia mahakamani, alionyesha alama ya vidole viwili – ishara ya kaulimbiu ya CHADEMA – na kuwasalimia wafuasi wake waliokuwepo kwa kuwapa mikono. 

Wafuasi hao walipaza kauli ya “No reform, no election” kabla ya kesi kuanza, hali iliyomwinua Wakili wa Serikali, Nasoro Katuga.

“Kwa sababu upelelezi wa shauri hili bado unaendelea baada ya jalada kupelekwa ofisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka kusomwa na kuona bado kuna mapungufu machache ya kumalizia,” alisema Wakili Katuga.

Utetezi Wataka Upelelezi Wasilishwe

Wakili wa Lissu, Jeremiah Mtobesya, alipinga hoja hiyo akisema ni njia ya kuchelewesha kesi isiyo ya lazima.

“Tunaomba mahakama hii ione hivyo kwamba ni ucheleweshaji usioweza kuvumilika. Nimekumbushwa na wenzangu hapa kuwa kwa kuwa mtuhumiwa ana kesi mbili, mbona ile nyingine upelelezi umekamilika?” alihoji Mtobesya.

Hakimu Mkazi Mfawidhi, Franco Kiswaga, aliitaka Jamhuri kufafanua hatua halisi ya kesi hiyo na kuahirisha hadi Juni 1, 2025, akisisitiza kuwa upelelezi ukamilishwe mapema.

Katika kesi ya uchapishaji taarifa za uongo, upande wa Jamhuri uliwasilisha ombi jipya la kuficha mashahidi 15, wakieleza kuwa wamefungua maombi rasmi mbele ya Hakimu mwingine kwa mujibu wa Kifungu cha 188(1) na 392(A) cha Sheria ya Mwenendo wa Makosa ya Jinai (CPA).

“Mheshimiwa, tunaomba ahirisho la kesi hii kwa sababu tumewasilisha maombi ya kulindwa kwa mashahidi... uamuzi wa Mahakama kuhusu maombi hayo unaweza kuwa na athari kubwa kwenye mwenendo wa kesi nzima,” alieleza Katuga.

Upande wa Utetezi Wapinga Vikali

Jopo la mawakili 30 wanaomtetea Lissu walipinga vikali ombi hilo, wakidai ni njama ya kuendesha kesi kwa usiri usio wa kisheria.

“Hatuwezi kuahirisha kesi kusubiri tukio ambalo halijatokea... huu si msingi wa sheria. Kama hawapo tayari kuendelea, Mahakama ifute mashtaka na imuachie mshtakiwa,” alisema Wakili Mtobesya.

Wakili Peter Kibatala naye aliongeza kuwa:

“Tunauliza, huu ndiyo msimamo wa DPP? Kama sisi tungedharau amri ya Mahakama, ingekuaje? Lazima amri za Mahakama ziheshimiwe.”

Wakili Dk. Rugemeleza Nshalla naye alionya kuwa kuchelewesha mwenendo wa kesi huondoa imani kwa wananchi.

“Kuzunguka zunguka na kuchelewesha mwenendo wa kesi kunawafanya wananchi kuona kama kuna mambo yanayofichwa,” alisema Dk. Nshalla.

Kwa upande wake, Katuga alijibu kwa kusema:

“Sijui wanang’ang’ania taarifa za mashahidi za nini, huyu ni mtoa taarifa. Kama DPP ataona shahidi anatakiwa kulindwa, analeta maombi, ndivyo alivyofanya... kesi haiwezi kufutwa kwa sababu mlalamikaji yupo na ni Jamhuri.”

Mahakama Yatoa Uamuzi

Hakimu Geofrey Mhini, baada ya kuandika uamuzi wake kwa zaidi ya saa moja, alikubaliana na hoja za upande wa Jamhuri na kuahirisha kesi hadi Juni 16, 2025.

“Kwa busara ya Mahakama, ninaona ni bora niahirishe kesi hii ili kutoa nafasi ya kusikilizwa kwa maombi ya upande wa Jamhuri,” alisema Mhini.

Kesi na Mashtaka Yanayomkabili Lissu

Katika kesi hiyo, Lissu anatuhumiwa kuchapisha taarifa za uongo kupitia YouTube mnamo Aprili 3, 2025, ikiwa ni pamoja na madai kwamba:

• “Uchaguzi wa serikali za mitaa wa mwaka jana, wagombea wa Chadema walienguliwa kwa maelekezo ya Rais.”

• “Polisi wanatumika kuiba kura wakiwa na vibegi.”

• “Majaji ni Ma-CCM hawawezi kutenda haki wanapenda wapate teuzi kuchaguliwa kuwa majaji wa Mahakama ya Rufaa.”

Lissu aliachiwa kwa dhamana kwa sharti la kuwa na mdhamini mmoja aliyesaini bondi ya Shilingi milioni tano na kuwasilisha kitambulisho cha taifa (NIDA).

Hata hivyo anaendelea kuwa mahabusu gerezaji kutokana na kesi ya uhaini ambayo haina dhamana.

Makala hii itaendelea kuangazia kesi hii ya kihistoria inayobeba uzito mkubwa wa kisiasa na kisheria nchini Tanzania.

 

Kesi ya uhaini inayomkabili, Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Antiphas Lissu, inatarajiwa kusikilizwa leo katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu jijini Dar es Salaam. 

Mahakama ya Tanzania imetangaza kuwa mwenendo wa kesi hiyo utarushwa mubashara kwa umma kupitia mitandao rasmi ya Mahakama hiyo.

Kwa mujibu wa taarifa kwa umma iliyotolewa na Mahakama ya Tanzania kupitia Mkuu wa Kitengo cha Habari, Elimu na Mawasiliano, Gerard Julius Chami, lengo la kurusha mubashara kesi hiyo ni kuhakikisha uwazi na kutoa fursa kwa wananchi kufuatilia bila kufika mahakamani moja kwa moja.

"Lengo la Mahakama kurusha mubashara matangazo ya mwenendo wa mashauri haya ni kuwawezesha Wananchi popote pale walipo na ambao wanapenda kufuatilia mwenendo wa mashauri kuweza kufuatilia bila kuwa na ulazima wa kufika Mahakamani," alisema Chami.

Mahakama imeeleza kuwa chumba cha mahakama hiyo kina uwezo wa kuchukua watu 80 tu, hivyo nafasi za kuhudhuria zitatolewa kwa idadi maalum ya watu wakiwemo mawakili wa serikali, mawakili wa utetezi, waandishi wa habari na watu wachache walioteuliwa.

"Tunaomba Umma ufahamu kuwa, Mahakama ya Wazi katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Dar es Salaam - Kisutu ni ndogo ikiwa na uwezo wa kuchukua watu 80 tu," alieleza Chami.

"Kwa uwezo huo imekubalika watakaoingia ni Mawakili wa Serikali na Watu wengine (10), Mawakili Utetezi na Watu wengine (60) na Waandishi wa Habari (10)," aliongeza.

Aidha, Mahakama imesema hatua hii ni sehemu ya utekelezaji wa Mpango Mkakati wa Mahakama ya Tanzania wa kuimarisha uwazi, uwajibikaji na matumizi ya teknolojia katika utoaji wa haki.

Katika kesi hiyo ya Jinai Namba 8606/2025 na 8607/2025 kati ya Jamhuri dhidi ya Tundu Lissu, ambaye anakabiliwa na mashtaka yanayohusiana na madai ya kutoa matamshi ya kuhamasisha mabadiliko ya mfumo wa uchaguzi nchini.

Wananchi wanaotaka kufuatilia mwenendo wa kesi hiyo wametakiwa kujiunga na akaunti rasmi za Mahakama ya Tanzania katika mitandao ya kijamii au kutembelea tovuti yao rasmi www.judiciary.go.tz ambapo kiungo cha matangazo hayo kitapatikana kabla ya saa 2:30 asubuhi.

Aidha, kwa wale watakaohudhuria mahakamani, wametakiwa kufuata miongozo yote ya kiafya kama ilivyoelekezwa na Wizara ya Afya kupitia taarifa iliyotolewa tarehe 20 Mei, 2025.

"Mahakama inawahakikishia umma na Watanzania wote kuwa itaendelea kutoa haki kwa uwazi, kwa wakati na kwa wote. Tunawahimiza Wananchi wote kuendelea kushirikiana na Mahakama katika kujenga mfumo wa utoaji haki unaozingatia misingi ya Kikatiba, Sheria, Kanuni na Miongozo mbalimbali," alisisitiza Chami.

 

Makamu Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) Bara, John Heche, ametangaza kuitishwa kwa kikao maalum cha Kamati Kuu ya chama hicho kitakachofanyika Juni 3, 2025 kwa ajili ya kujadili barua ya Msajili wa Vyama vya Siasa nchini na kutoa mwelekeo wa kisiasa wa chama hicho na taifa kwa ujumla.

Akizungumza mbele ya maelfu ya wananchi katika uzinduzi wa Operesheni ya "No Reforms, No Election" uliofanyika kwenye viwanja vya Soko Kuu jijini Arusha, Heche alisema hatua hiyo imekuja kufuatia msimamo wa Msajili wa Vyama vya Siasa kuendelea kutotambua uongozi wa Chadema na kusitisha ruzuku ya chama hicho.

“Tumeitisha Kamati Kuu ya chama tarehe 3 Juni, kujadili barua ya Msajili na baada ya hapo tutatoa mwelekeo wa taifa ni wapi tunaelekea,” alisema Heche huku akishangiliwa na umati wa wananchi.

HECHE: MSAJILI HANA MAMLAKA YA RUFAA

Akiwa amejaa hisia kali, Heche alimtuhumu Msajili kwa kutumia mamlaka yake kinyume cha sheria kwa kutaka kuingilia taratibu za ndani za Chadema, akisema:

“Msajili siyo mamlaka ya rufaa kwenye chama chetu. Chama chetu kina vyombo vyake vya kushughulikia malalamiko. Kama mtu ana malalamiko, arudi ndani ya chama, asikimbilie kwa Msajili.”

Heche alifichua kuwa kuna njama nyingi zimekuwa zikifanyika dhidi ya Chadema, ikiwemo matumizi ya wanachama wa zamani kuwasilisha barua kwa Msajili wakipinga uchaguzi uliofanyika hadharani na kurushwa moja kwa moja kwenye vyombo vya habari.

“Wakaandika barua mwezi Machi, wakaipa Msajili. Halafu wakamtumia aliyekuwa Makamu Mwenyekiti kutoka Zanzibar kufungua kesi eti kwamba chama kinadhulumiwa kutoka Bara,” alisema.

Aidha, Heche alieleza kuwa hatua ya Msajili kusitisha ruzuku na kutishia kukifuta chama hicho ni ukiukaji wa sheria:

“Msajili anasema anakifutia Chadema ruzuku, anatishia kukifuta chama hiki kinyume na utaratibu wa sheria. Hatuwezi kukubali,” alisema kwa msisitizo.

“SITAKIMBIA NCHI HII” – HECHE

Katika hotuba yake yenye kuchochea hamasa, Heche alisisitiza kuwa hataogopa vitisho:

“Nimeambiwa niangalie sana namba zangu zinahesabika... lakini nawaambia, sitakimbia nchi hii hata dakika moja. Kama damu yangu itamwagika katika kutetea haki, imwagike. Tusiwe waoga.”

MNYIKA: TUKO TAYARI UCHAGUZI UAHIRISHWE

Katibu Mkuu wa Chadema, John Mnyika, alisema wao kama chama wako tayari kuona uchaguzi ukiahirishwa ili kutoa nafasi kwa kufanyika kwa mabadiliko ya msingi kwenye tume ya uchaguzi.

“Tunasema imetosha damu kumwagika kwenye chaguzi. Tuko tayari uchaguzi usogezwe mbele hadi mabadiliko ya sheria na katiba yafanyike kuliko kwenda kwenye uchaguzi kinyume na haki,” alisema Mnyika.

Akiwakumbusha wananchi historia ya Arusha, Mnyika alitaja matukio ya miaka 2010 na 2013 ambapo watu walifariki kutokana na vurugu wakati wa chaguzi.

LEMA: TUNAHAMASISHA UMOJA NA UJASIRI

Mjumbe wa Kamati Kuu ya Chadema Taifa, Godbless Lema, alisema kuwa mfumo wa utawala uliopo unawapora wananchi haki yao ya kuungana na vyama vya upinzani:

“Kiongozi yeyote wa sasa — Mkuu wa Mkoa, Wilaya, Polisi — wote wanapigania maslahi ya chama tawala. Tunataka mabadiliko. Tumezuiwa kufanya mikutano kama vile ni kosa la jinai,” alisema Lema.

Aliwataka wananchi wa Arusha kuendelea kushiriki kikamilifu katika operesheni ya kudai mabadiliko:

“Tusiogope. Hakuna kurudi nyuma. Tuchangie chama chetu na tuunge mkono harakati hizi,” alisisitiza.

JACOB: TUKO PAMOJA SASA

Mwenyekiti wa Chadema Kanda ya Pwani, Boniface Jacob, alikanusha taarifa za mgawanyiko ndani ya chama:

“Nimekuja kusimama hapa kama ishara ya umoja. Propaganda kuwa hatuko pamoja si kweli. Baada ya uchaguzi, sisi sote tuko nyuma ya aliyeshinda.”

DKT SLAA: NYIE NI KIZAZI CHA UKOMBOZI MPYA

Katibu Mkuu wa zamani wa Chadema, Dk. Wilbroad Slaa, aliwapongeza Heche na Lissu kwa kuongoza harakati za sasa:

“Heche na Lissu mmeanzisha historia mpya. Kama alivyoanza Mwalimu Nyerere na ukombozi wa kwanza, nyie mnaongoza ukombozi wa pili. Msiogope, huu ndio wakati wa kuiondoa CCM madarakani.”

MAHINYILA: HATUTEKELEZI AMRI ZA MSAJILI

Mwenyekiti wa Baraza la Vijana Chadema (BAVICHA) Taifa, Deogratias Mahinyila, alisema:

“Hatufanyi kazi kwa maelekezo ya Msajili. Tutatekeleza mambo ya chama kwa ratiba yetu wenyewe.”

Chadema imetangaza kusimama kidete dhidi ya kile kinachoitwa vitisho vya kisiasa na kuvunjwa kwa sheria na taratibu za kisiasa nchini. Wakati macho ya Watanzania yakielekezwa kwa kikao cha Kamati Kuu Juni 3, Chadema inasisitiza kuwa harakati za kudai mabadiliko ni lazima, na uchaguzi hautashirikiwi bila marekebisho ya msingi ya kikatiba na kisheria.

“No reforms, no election.”

 

Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa nchini imetangaza kuisitishia ruzuku Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), ikieleza kuwa chama hicho kwa sasa hakina uongozi halali wa kusimamia mapato, matumizi na marejesho ya fedha za umma  kwa mujibu wa sheria.

Hatua hiyo imekuja baada ya CHADEMA kuendelea kukaidi maagizo ya Msajili. Jaji Francis Mutungi kuhusu kutotambuliwa kwa Sekretarieti ya chama hicho iliyo chini ya Katibu Mkuu John Mnyika, iliyoteuliwa Januari 22 mwaka huu katika Baraza Kuu lililoongozwa na Mwenyekiti mpya wa chama hicho, Tundu Lissu.

“Kutokana na ombwe la uongozi wa chama hicho, Msajili wa Vyama vya Siasa ameamua kusitisha kuwapa ruzuku chama hicho hadi kitakapotekeleza maelekezo kwa sababu chama hicho hakina viongozi wanaoweza kusimamia mapato na matumizi na marejesho ya fedha hizo za umma,” ilieleza taarifa ya Msajili iliyotolewa kwa vyombo vya habari leo.

Ofisi hiyo imesisitiza kuwa haitambui Sekretarieti ya sasa ya CHADEMA kwa madai kuwa akidi ya kikao cha Baraza Kuu kilichowateua haikutimia, hivyo uteuzi huo ni batili kikatiba na kikanuni.

Katika orodha ya waliotajwa kutotambuliwa na Msajili ni pamoja na John Mnyika, Amani Golugwa, Ali Ibrahimu Juma, Godbless Lema, Dk. Rugemeleza Nshala, Rose Mayemba, Salima Kasanzu na Hafidhi Ali Saleh.

“Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa inawasihi wananchi, wadau, mamlaka na taasisi zote za serikali na binafsi, kutowapa ushirikiano na huduma wanachama walioorodheshwa hapo juu, endapo watahitaji kuzipata kama viongozi wa CHADEMA,” ilisomeka sehemu ya taarifa hiyo, ikitaja sheria mbalimbali zinazoipa nguvu Ofisi hiyo kuchukua hatua hizo.

Msajili pia amesema kuwa amesikitishwa na msimamo wa CHADEMA wa kutozingatia maagizo ya kisheria, hususan kauli iliyotolewa na Makamu Mwenyekiti Bara wa CHADEMA, aliyesema kuwa maamuzi ya Msajili kuhusu malalamiko yaliyowasilishwa na mwanachama Lembrus Mchome ni batili.

“Napenda kuwafahamisha Watanzania kuwa Msajili wa Vyama vya Siasa amesikitishwa na msimamo huo wa CHADEMA. Wanapaswa kufanya uamuzi wa busara wa kuitisha kikao halali cha Baraza Kuu la Taifa la chama chao na kujaza nafasi zilizowazi, badala ya kubishana na sheria, kwani sheria ni msumeno,” imesisitiza Ofisi hiyo.

Kuhusu tuhuma za kuwa upande wa Mchome, Msajili amekanusha na kusema kuwa alichowasilisha mwanachama huyo siyo rufaa, bali ni malalamiko ya kawaida kama wanavyofanya wanachama wa vyama vingine. Pia ofisi hiyo imesema ilitoa ufafanuzi wa kina juu ya mamlaka yake kushughulikia masuala yanayohusu ukiukaji wa katiba na kanuni za chama.

Msajili ameonya kuwa iwapo CHADEMA itaendelea kukaidi, ataomba mamlaka husika zichukue hatua za kijinai dhidi ya wale wanaojitambulisha kama viongozi kinyume cha sheria.

Aidha, ameonya kuwa yuko tayari kusimamisha usajili wa CHADEMA iwapo chama hicho kitaendelea kutotii maelekezo yake na kuwatambua viongozi ambao ofisi yake haiwatambui kisheria.

Hali hii inaibua mgogoro wa wazi kati ya Msajili wa Vyama na CHADEMA, ambao kwa muda mrefu wamekuwa wakipinga kile wanachokiita ni kuingiliwa kwa uhuru wa ndani wa chama na mamlaka za serikali.

Chanzo: Taarifa rasmi ya Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa, Mei 2025.

 

Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kimetoa tamko kali likimkosoa Msajili wa Vyama vya Siasa kwa kile kilichoelezwa kuwa ni kuingilia maamuzi ya ndani ya chama na kuvuka mipaka ya kisheria. 

Tamko hilo limetolewa baada ya kikao cha Kamati Kuu ya chama hicho kilichofanyika kwa siku mbili mfululizo, tarehe 23 na 24 Mei 2025.

Akizungumza mara baada ya kikao hicho, Makamu Mwenyekiti wa CHADEMA Bara, John Heche, alisema:

“Kamati Kuu imejiridhisha kwamba Msajili wa Vyama vya Siasa amekiuka sheria kwa kuingilia masuala ya ndani ya CHADEMA. Maamuzi yake ni batili, hayana msingi wowote wa kisheria na yanaonyesha nia ya makusudi ya kukihujumu chama.”

Heche alifafanua kuwa kikao cha Baraza Kuu cha tarehe 22 Januari 2025 kilikuwa cha kuthibitisha uteuzi wa viongozi, si cha uchaguzi kama inavyodaiwa.

“Msajili hana mamlaka ya kupokea wala kuamua malalamiko ya mwanachama wa chama kingine. Tunamtaka ajisahihishe mara moja na aache uonevu dhidi ya CHADEMA,” aliongeza.

“No Reforms, No Election” si Kauli Tu, Ni Msimamo Rasmi

Katika maazimio ya kikao hicho, CHADEMA imesisitiza kuwa haitashiriki uchaguzi wowote bila mabadiliko ya msingi ya mfumo wa uchaguzi. Kupitia kampeni ya “No Reforms, No Election”, chama kimepanga kuendelea na ziara katika kanda mbalimbali nchini. Ziara ya kwanza itaanza katika Kanda ya Kaskazini tarehe 28 Mei hadi 1 Juni 2025.

“Mabadiliko ya mfumo wa uchaguzi ni hitaji la Watanzania. CHADEMA tutasimamia msimamo huu kwa nguvu zote. Hatutashiriki tena kwenye uchaguzi wa kinyume cha haki,” alisema Heche.

CHADEMA Yalaani Vitendo vya Utekaji na Unyanyasaji

Katika kikao hicho, Kamati Kuu ilieleza kusikitishwa kwake na matukio ya ukatili dhidi ya wanachama na viongozi wake. Tukio la kutekwa kwa mwanachama wao Mdude Nyagali tarehe 2 Mei 2025 limeelezwa kuwa ni mfano wa matukio ya kiharamia yanayofanywa dhidi ya wapinzani.

“Tumefika mwisho wa kuvumilia. Utekaji, vipigo, na vitisho dhidi ya wanachama wetu vimepamba moto. Huu ni ukandamizaji wa wazi wa haki za binadamu unaoratibiwa na vyombo vya dola,” alisema Heche.

Majeruhi wa matukio hayo ni zaidi ya kumi na tano, wengi wao wakielezwa kuvunjwa viungo na kupigwa vibaya, akiwemo Mkurugenzi wa Mafunzo John Pambalu na Naibu Katibu Mkuu Zanzibar, Ally Ibrahim Juma.

Walio Kamatwa Kutoka Nje Nao Waguswa

CHADEMA pia imelaani kukamatwa kwa wanaharakati wa kimataifa – Boniface Mwangi (Kenya) na Agather Atuhaire (Uganda), waliotekwa na kusafirishwa kwa nguvu kutoka Tanzania.

“Tulifuatilia suala hili polisi. Boniface alisafirishwa kwa gari, Agather kwa ndege akiwa chini ya ulinzi mkali wa polisi. Hili ni jambo la aibu kwa taifa letu,” alisema Heche.

Kauli ya Rais Yakosolewa

Katika tamko hilo, CHADEMA pia imekosoa kauli ya Rais aliyoitoa tarehe 19 Mei 2025 wakati wa uzinduzi wa sera ya mambo ya nje, wakisema kuwa imekosa hekima ya kidiplomasia na inaweza kuhatarisha mshikamano ndani ya Jumuiya ya Afrika Mashariki.

“Kauli ile inapaswa kurekebishwa. Haiakisi maslahi ya taifa wala majirani zetu wa kikanda,” aliongeza Heche.

 

Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kimejibu kwa nguvu mbili tofauti tuhuma dhidi ya uhalali wa viongozi wake—moja ikielekezwa kwa Msajili wa Vyama vya Siasa, Jaji Francis Mutungi, na nyingine kwa mwanachama wake Lembrus Mchome—kikisisitiza kuwa viongozi wake waliteuliwa kwa kufuata katiba na taratibu zote halali za chama.

Kupitia tamko rasmi lililotolewa baada ya Msajili kutangaza kutowatambua viongozi kadhaa wa CHADEMA walioteuliwa baada ya uchaguzi wa ndani wa chama uliofanyika Januari 22, 2025, chama hicho kimesema hatua hiyo ni ya kisiasa na inalenga kudhoofisha harakati za chama hicho cha upinzani.

Makamu Mwenyekiti wa CHADEMA Bara, John Heche, ambaye kwa sasa anaendelea na ziara ya kuhamasisha ajenda ya chama ya “Bila Mabadiliko Hakuna Uchaguzi”, alisema:

“Kumekuwa na mbinu chafu zinazoendelea kuratibiwa ili kuivuruga CHADEMA ambayo inaendelea kuandamwa na mfululizo wa matukio.”

Akizungumzia hatua ya Msajili kutowatambua viongozi wa sekretarieti ya chama akiwemo Katibu Mkuu John Mnyika, Heche alisema:

“Msajili huitaji kumtambua Katibu Mkuu wa chama chetu. Sisi CHADEMA tunamtambua Katibu Mkuu wa chama chetu.”

Kwa upande wake, Katibu Mkuu John Mnyika alisema kuwa hatua hiyo haitadhoofisha msimamo wa chama, bali itaamsha nguvu mpya za kisiasa na kisheria.

“Nataka kuwaambia waliotumwa: Hii mbinu nayo itashindwa. Safu yetu ya mawakili imekwisha jipanga kwa mapambano mahakamani,” alisema Mnyika.

Katika hatua nyingine, Naibu Katibu Mkuu Bara, Amani Golugwa, alikamatwa katika Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Mwalimu Nyerere Jumatatu usiku, kwa madai ya kusafiri mara kwa mara nje ya nchi bila kufuata utaratibu. Aliachiliwa usiku huo huo, pamoja na viongozi wengine wa CHADEMA waliokwenda kumwekea dhamana na waliokamatwa kwa muda mfupi.

Golugwa alikuwa akielekea Brussels, Ubelgiji kuhudhuria mkutano wa Umoja wa Watetezi wa Demokrasia Duniani (IDU).

Wakati huo huo, CHADEMA pia kimetoa majibu rasmi kwa mwanachama wake Lembrus Mchome aliyehoji uhalali wa kikao cha Baraza Kuu la Taifa kilichowathibitisha baadhi ya viongozi wa juu wa chama hicho.

Kupitia barua yenye kumbukumbu namba C/HQ/ADM/SG/02 ya Februari 20, 2025, iliyosainiwa na Katibu Mkuu John Mnyika, chama kilimjibu Mchome kuwa kikao hicho kilikuwa halali na kilitimiza akidi inayohitajika kwa mujibu wa katiba.

“Sababu zote nilizozitaja hapo juu, malalamiko na maombi yako yote hayana ukweli wala msingi wowote,” alisema Mnyika katika barua hiyo.

Mchome alidai kuwa akidi ya kikao hicho haikufikiwa, lakini Mnyika alifafanua kuwa:

“Kikao unachokilalamikia kilikuwa ni kikao cha kawaida cha Baraza Kuu kwa ajili ya kutekeleza majukumu ya kawaida, kama vile kuthibitisha jina la Katibu Mkuu, Manaibu Katibu Wakuu na wajumbe wa Kamati Kuu walioteuliwa na Mwenyekiti wa Chama.”

Mnyika pia alikanusha madai kwamba baadhi ya waliokuwepo kwenye kikao hicho hawakuwa wajumbe halali, akisema:

“Lilian Masiaga na Injinia Dk. Nyamatari Tengecha si wajumbe wa Baraza Kuu na hawapo kwenye orodha ya mahudhurio. Kwa hiyo, kuwepo au kutokuwepo kwao hakuwezi kuathiri akidi wala kubatilisha maamuzi yaliyofanyika.”

Aliongeza kuwa Mchome hakuhudhuria kikao hicho na kwamba:

“Inaelekea malalamiko yako yametokana na maneno ya kuambiwa ama ya kuhisi, lakini yasiyokuwa na ukweli au msingi wowote.”

Katika wito wake kwa wanachama, Mnyika alisisitiza umuhimu wa kutafuta ukweli kabla ya kusambaza taarifa zisizo sahihi:

“Ingependeza sana kama mwanachama na kiongozi wa chama kama ungetafuta ukweli wa jambo hili kwenye ofisi yangu kwanza kabla ya kuandika na kusambaza uzushi huu mitandaoni na kwenye vyombo vya habari na hivyo kuleta taharuki ya bure kwa wanachama na wananchi.”

Kwa sasa, CHADEMA imedhamiria kutetea nafasi na uhalali wa viongozi wake kupitia njia za kisheria, huku ikiwataka wanachama wake na Watanzania kwa ujumla kuendelea kuwa watulivu wakisubiri mwelekeo wa haki kupitia mahakama.

 

Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kimetoa majibu rasmi kwa mwanachama wake, Lembrus Mchome, kikieleza kuwa kikao cha Baraza Kuu la Taifa kilichofanyika hivi karibuni kilikuwa halali na kilitimiza vigezo vyote vya kikatiba, ikiwemo akidi ya wajumbe.

Kupitia barua yenye kumbukumbu namba C/HQ/ADM/SG/02 ya Februari 20, 2025, iliyosainiwa na Katibu Mkuu wa chama hicho, John Mnyika, CHADEMA imekanusha hoja zote nane zilizowasilishwa na Mchome kuhusu uhalali wa kikao hicho, kikisema kuwa, “Sababu zote nilizozitaja hapo juu, malalamiko na maombi yako yote hayana ukweli wala msingi wowote.”

Mchome alikuwa amedai kuwa idadi ya wajumbe halali wa Baraza Kuu waliohudhuria kikao hicho ni 234, sawa na asilimia 56.8 ya wajumbe wote, na kwamba kiwango hicho hakikufikia akidi inayohitajika kwa mujibu wa Katiba ya chama.

Unaweza kusoma zaidi 

 https://habaritanzaniagracemacha.blogspot.com/2025/05/msajili-atengua-uteuzi-wa-viongozi-nane.html

Hata hivyo, katika majibu yake, Mnyika alieleza kuwa, “Kikao unachokilalamikia kilikuwa ni kikao cha kawaida cha Baraza Kuu kwa ajili ya kutekeleza majukumu ya kawaida, kama vile kuthibitisha jina la Katibu Mkuu, manaibu wake na wajumbe wa Kamati Kuu walioteuliwa na Mwenyekiti wa Chama.”

Aliongeza kuwa kwa mujibu wa ibara ya 6.2.2(a) ya Katiba ya CHADEMA, kikao cha kawaida cha Baraza Kuu kinahitaji akidi ya angalau asilimia 50 ya wajumbe wote, na hivyo asilimia 56.8 iliyohudhuria inakidhi matakwa ya Katiba.

Kuhusu madai kuwa baadhi ya waliokuwepo kwenye kikao hicho hawakuwa wajumbe halali, Mnyika alieleza: “Lilian Masiaga na Injinia Dk. Nyamatari Tengecha si wajumbe wa Baraza Kuu na hawapo kwenye orodha ya mahudhurio. Kwa hiyo, kuwepo au kutokuwepo kwao hakuwezi kuathiri akidi wala kubatilisha maamuzi yaliyofanyika.”

Pia alibainisha kuwa Mchome mwenyewe hakuhudhuria kikao hicho, akisema: “Kwa hiyo, inaelekea malalamiko yako yametokana na maneno ya kuambiwa ama ya kuhisi, lakini yasiyokuwa na ukweli au msingi wowote.”

Mnyika alihitimisha kwa kutoa wito kwa wanachama kuwa makini na upotoshaji: “Ingependeza sana kama mwanachama na kiongozi wa chama kama ungetafuta ukweli wa jambo hili kwenye ofisi yangu kwanza kabla ya kuandika na kusambaza uzushi huu mitandaoni na kwenye vyombo vya habari na hivyo kuleta taharuki ya bure kwa wanachama na wananchi.”

Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kinakumbwa na mtikisiko wa ndani baada ya viongozi wake wakongwe kutangaza kujivua uanachama, wakilalamikia kupotea kwa dira ya kidemokrasia, migawanyiko ya ndani, na kukosekana kwa uongozi madhubuti.

Aliyekuwa Katibu wa Watia Nia wa Ubunge kupitia kundi maarufu la G55, Edward Kinabo, ametangaza rasmi kujiondoa katika chama hicho. Akiwahutubia waandishi wa habari, Kinabo alisema kuwa hali ndani ya CHADEMA ni mbaya zaidi kuliko changamoto zinazotoka nje ya chama.

“Ndani ya chama chetu hali si shwari. Wahenga walisema, mficha maradhi kifo humuumbua. CHADEMA si chama kile tena tulichokijenga. Kimepoteza mwelekeo na sasa kinatoka kabisa kwenye mstari wa vyama vya siasa vyenye msingi wa kidemokrasia,” alisema Kinabo.

Akiendelea kufafanua, Kinabo alibainisha kuwa hatua yake haimaanishi kuacha siasa, bali ni kutafuta njia mbadala ya kuendeleza falsafa ya mabadiliko kupitia vyama vingine.

“CHADEMA sasa kina makundi mawili ndani ya chama kimoja. Uongozi umeshindwa kukiunganisha chama na wanachama. Huu siyo mwelekeo tuliotarajia,” alisema.

Kinabo, ambaye amekuwa mwanachama wa CHADEMA kwa zaidi ya miaka 20, alieleza kuwa amekuwa akijaribu kulisaidia chama kwa ushauri, lakini juhudi hizo zimekuwa zikipuuzwa.

“Mpango wa chama kujaribu kuzuia uchaguzi ni hatari kwa taifa. Badala ya kushiriki na kushinda kwa hoja, wanatoa wito wa kususia uchaguzi. Hii siyo demokrasia, na tukisema ukweli tunaonekana wasaliti.”

Aliendelea kueleza masikitiko yake kuhusu namna mwenyekiti wa chama, Freeman Mbowe, anavyodhalilishwa ndani ya chama:

“Mbowe anadhalilishwa na baadhi ya wanachama. Wanaomuunga mkono wanaonekana kama waasi. Huu si uongozi wa maono bali wa visasi.”

Mbali na Kinabo, Eliya Evalist, aliyekuwa Mjumbe wa Mkutano Mkuu Wilaya ya Temeke, pia alitangaza kujiondoa CHADEMA kwa sababu ya kile alichokiita chuki na mgawanyiko usiomalizika.

“Wanasema tumenunuliwa, lakini Heche si tofauti na madalali wengine. Gari analotumia kadi yake inasomeka kwa jina la mke wa Waziri mmoja kutoka CCM. Hii ni aibu kwa chama kinachojinasibu kuwa cha mabadiliko,” alisema Evalist.

Naye Salma Sharifu, aliyekuwa Mjumbe wa Mkutano Mkuu kupitia Baraza la Wanawake CHADEMA (BAWACHA) Taifa, aliondoka kwa hisia akieleza mateso aliyopitia kwa kuwa upande wa Mbowe.

“Nilinyanyaswa na kubaguliwa kwa kuwa upande wa Mbowe. Nimepoteza ndugu zangu kwa sababu ya CHADEMA. Huu siyo upinzani wa kweli tena. Naamini muda umefika wa kuendelea na harakati mahali pengine,” alisema Salma kwa maumivu.

Viongozi hao watatu wametoa wito kwa wanachama wengine waliokata tamaa ndani ya CHADEMA kuungana nao katika kuendeleza harakati za kisiasa nje ya chama hicho, wakisisitiza kuwa mabadiliko ya kweli hayawezi kupatikana katika mazingira ya migawanyiko na ubaguzi wa ndani.

 

Waliokuwa wajumbe wa Sekretarieti ya Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) taifa hadi Januari 22, 2025, wametangaza rasmi kujiondoa katika chama hicho wakieleza sababu mbalimbali ikiwemo kutokuheshimiwa kwa katiba ya chama, ubaguzi wa wanachama na kukosekana kwa utaratibu wa kufanya maamuzi kwa njia ya vikao halali.

Viongozi hao ni Benson Kigaila (aliyekuwa Naibu Katibu Mkuu CHADEMA Bara), Salum Mwalimu (aliyekuwa Katibu Mkuu CHADEMA Zanzibar), aliyekuwa Katibu Mkuu BAWACHA, Catherine Ruge, na Waliokuwa Wakurugenzi Julius Mwita na John Mrema.

Akizungumza kwa niaba ya wenzake katika mkutano na wanahabari uliofanyika Jijini Dar es Salaam, Kigaila alisema:

"Sisi tumeamua wote kwa pamoja tunajiondoa CHADEMA ili tuwaachie hicho chama waendeshe wanavyotaka. Hatutaki kuwa wanachama wa chama ambacho maamuzi hayafanywi kwa vikao, ambacho wanachama wanabaguliwa na katiba haifuatwi. Sisi siyo chawa, sisi ni viongozi tunajitambua."

Kigaila aliweka wazi kuwa walijiunga CHADEMA kwa malengo ya kisiasa na kwamba sasa chama hicho kimepoteza mwelekeo wa malengo hayo.

"Tuliingia CHADEMA kwa malengo na tunatoka CHADEMA kwa sababu malengo hayo yamepotea. Tunawaachia chama chao."

Kuhusu mustakabali wao wa kisiasa, Kigaila alisema:

"Nisije nikaachiwa maswali, mtu aseme sasa tunaenda wapi? Sisi sio wazee waliokata tamaa wala waliostaafu siasa. Tutaendelea kuwapigania Watanzania, na tutatafuta jukwaa muafaka ambalo tutalifanya kazi hiyo."

Aidha, Kigaila alifichua hali ya sintofahamu ndani ya chama kwa kusema kuwa:

"Siku hizi kwenye chama kila mtu anayejulikana kuwa alimuunga mkono Freeman Mbowe kwenye uchaguzi wa mwenyekiti anaitwa msaliti. Sasa sisi tunajiuliza, hivi kumuunga mkono Mbowe, ambaye alikuwa mwenyekiti halali wa CHADEMA, iweje sasa iwe usaliti?"

Aliongeza kuwa alishauriana na Katibu Mkuu wa sasa wa CHADEMA mnamo Januari 24, 2025, kuhusu haja ya kuimarisha umoja ndani ya chama, lakini ushauri huo haukufanyiwa kazi.

"Nilimshauri arejeshe umoja kwa sababu safari yetu ni ndefu na ngumu, inahitaji mshikamano. Nilisema kaulimbiu ya mkutano mkuu ilikuwa 'Stronger Together', lakini hali ya sasa ni ya kugawanyika, watu wanabaguliwa, wanatishwa na kukandamizwa."

Katika hatua nyingine, Kigaila alieleza kusikitishwa na namna Mwenyekiti mpya wa chama hicho, Tundu Lissu, alivyomshambulia hadharani Freeman Mbowe baada ya uchaguzi.

"Baada ya Mbowe kuzungumza kwa busara na kutoa ushauri wa kuunda Tume ya Maridhiano, Tundu Lissu alisimama na kuendelea kumshambulia. Hilo lilituma ujumbe kuwa kampeni bado zinaendelea hata baada ya uchaguzi, na tangu siku hiyo, ubaguzi dhidi ya waliomuunga mkono Mbowe umeongezeka."

Mkutano huo wa kihistoria umeweka wazi mgawanyiko mkubwa ndani ya CHADEMA, huku viongozi hao wakiahidi kuendelea na harakati zao za kisiasa nje ya chama hicho.

"CCM siyo chaguo letu, lakini tutashauriana na vyama mbalimbali na tutaeleza tutakapoelekea. Kazi ya kuwatumikia Watanzania haijakamilika," alihitimisha Kigaila.

Hatua hii inatafsiriwa na wachambuzi wa siasa kama pigo kwa CHADEMA huku ikiashiria kuibuka kwa harakati mpya za kisiasa kutoka kwa viongozi waliokuwa wakiheshimika ndani ya chama hicho.

 

Bunge la Ulaya limepanga kufanya mjadala wa dharura Mei 7,  2025 kuhusu kesi ya Tundu Lissu, Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), ambaye ni mmoja wa wapinzani wakuu wa kisiasa nchini Tanzania.

Kwa mujibu wa ratiba iliyochapishwa kwenye tovuti rasmi ya Bunge la Ulaya, mjadala huo unatarajiwa kuanza saa 7 mchana hadi saa 4 usiku kwa saa za Ulaya, na utagusia kwa kina masuala yanayohusiana na haki za binadamu, demokrasia na ukandamizaji wa kisiasa nchini Tanzania.

Tundu Lissu alikamatwa mwezi Aprili 2025, ikiwa ni miezi michache kabla ya uchaguzi mkuu unaotarajiwa kufanyika mwezi Oktoba mwaka huu. 

Kukamatwa kwake kumezua taharuki ndani na nje ya nchi, huku wakosoaji wa serikali wakieleza kuwa ni sehemu ya mkakati wa kuzima sauti za upinzani kuelekea uchaguzi.

Chama chake, CHADEMA, kimetoa wito wa kufanyika kwa mageuzi ya mfumo wa uchaguzi, ikiwemo kuundwa kwa Tume Huru ya Uchaguzi, ili kuhakikisha uchaguzi wa haki, huru na wa kuaminika.

Baada ya mjadala huo, Bunge la Ulaya litaandaa azimio maalum lenye namba rejea 2025/2690 (RSP), ambalo litajadiliwa na kupigiwa kura na wabunge wa Ulaya siku inayofuata, Mei 8, 2025. 

Azimio hilo linaweza kuwa na athari kubwa kisiasa na kidiplomasia kwa uhusiano wa Umoja wa Ulaya na Tanzania.

 Lissu Kususia Chakula Akiwa Gerezani, Wakili Kibatala Alalamikia Kunyimwa Faragha na Kuingiliwa kwa Uhuru wa Mahakama

Wakili wa Tundu Lissu, Peter Kibatala, ametangaza kuwa mteja wake ameazimia kususia chakula akiwa gerezani katika Gereza la Ukonga, jijini Dar es Salaam, kama njia ya kushinikiza kutendeka kwa haki katika kesi ya uhaini na uchochezi inayomkabili mbele ya Mahakama ya Kisutu.

Akizungumza na waandishi wa habari Mei 3, 2025, jijini Dar es Salaam, Kibatala alisema: “Natoa taarifa rasmi kwa umma kwa niaba ya mteja wetu kwamba anaanza kususia chakula. Sio kwa sababu nyingine bali anataka haki itendeke. Tutatoa taarifa rasmi kuhusu siku hasa, lakini atasusa kula chakula kitakachomtokea yupo tayari, hatokula mpaka haki itendeke.”

Kwa mujibu wa Kibatala, licha ya Lissu kushitakiwa kwa kosa la uhaini lisilo na dhamana, bado anastahili kupata haki za msingi kisheria, ikiwa ni pamoja na kuonana kwa faragha na mawakili wake. Alisema kuwa haki hiyo imekuwa finyu kwao na kwamba walilazimika kutumia lugha ya Kiingereza ili maafisa wa magereza wasielewe mazungumzo yao.

“Misingi ya kawaida ya kuhudumia wafungwa iliyopitishwa na Baraza la Umoja wa Mataifa inasema wafungwa wote watapewa nafasi ya kuwasiliana na mawakili au wasaidizi wao wa kisheria bila kuchelewa, magereza wana haki ya kushuhudia kinachotendeka lakini sio kusikiliza tunachoongea na mteja wetu,” alisema Kibatala.

Lissu alikamatwa wilayani Mbinga, mkoa wa Ruvuma, mwezi Aprili mara baada ya kumaliza mkutano wa hadhara, na baadaye kusafirishwa hadi Dar es Salaam ambako anakabiliwa na mashtaka mawili, ikiwemo la uhaini, ambalo linamuweka gerezani akisubiri uamuzi unaotarajiwa kutolewa Mei 6, 2025.

Katika kile alichokiita “mtego wa kisheria,” Kibatala alimtaka Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Hamza Johari, kuacha kutumia jukwaa la Bunge kuzungumzia kesi hiyo, akisema ni ukiukaji wa misingi ya uhuru wa Mahakama.

“Hamza Johari ulijinafasi bungeni kuzungumzia kesi ya Lissu, tukikujibu tutaitwa tumevunja maadili. Njoo barabarani au njoo mahakamani tukutane. Mimi sijawahi kukuona mahakamani kwenye kesi hizi. Unaleta hadithi ambazo hujazishuhudia, ni hearsay,” alisema Kibatala.

Aidha, alimkosoa Waziri wa Mambo ya Ndani, Innocent Bashungwa, kwa kutoa kauli zinazotetea matumizi ya Mahakama Mtandao kabla uamuzi haujatolewa rasmi, akisema hatua hiyo ni sawa na kuilazimisha mahakama kutoa uamuzi fulani.

“Bashungwa na Johari wanajibu hoja zetu mahakamani kabla hata uamuzi haujatolewa... Bashungwa ametoka hadharani kusema Mahakama iliamua kutumia mtandao kwa sababu polisi walipata taarifa za kiintelijensia kuhusu CHADEMA kufanya fujo. Hii ni kusema kama Mahakama iko chini ya Jeshi la Polisi! Hivi tunamweka Hakimu Mhini kwenye nafasi gani?” alihoji Kibatala.

Kwa upande wake, Lissu kupitia ukurasa wake wa X (zamani Twitter), unaoendeshwa na msimamizi wake, ameeleza kuwa iwapo hatofikishwa mahakamani Mei 6, ataanza rasmi mgomo wa kula chakula.

Lissu na chama chake CHADEMA wapo katika kampeni ya kuhamasisha mabadiliko ya mfumo wa uchaguzi, wakilitaja kama “no reforms no election,” kampeni ambayo tayari imefanyika katika mikoa kadhaa ya kanda ya kusini na Dar es Salaam.

Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kupitia Tawi lake la Bonyokwa, mkoani Dar es Salaam, kimetangaza kumvua rasmi uanachama aliyekuwa Mkurugenzi wa Itifaki, Mawasiliano na Mambo ya Nje wa chama hicho, John Mrema, kwa tuhuma za utovu wa nidhamu na kukaidi misingi ya chama. 

Hata hivyo, Mrema amejitokeza na kupinga vikali uamuzi huo, akidai kuwa tawi hilo halina mamlaka juu yake kwa kuwa si mwanachama wake.

Kwa mujibu wa taarifa ya Katibu wa Tawi la Bonyokwa, Solomini Kagaruki, Kamati Tendaji ya tawi hilo ilikutana Aprili 29, 2025 na kupitia tuhuma dhidi ya Mrema kabla ya kufikia uamuzi wa kumvua uanachama kwa mujibu wa Katiba ya CHADEMA ya mwaka 2006, toleo la 2019, ibara ya 5.4.3.

Kagaruki alisema:

“John Mrema amekiuka maadili ya chama kwa dharau dhidi ya mamlaka halali, ambapo alisambaza barua ya wito kwenye mitandao ya kijamii badala ya kuitikia rasmi. Hii ni dharau na uvunjaji wa kanuni.”

Hata hivyo, Mrema amepinga vikali hatua hiyo kupitia taarifa rasmi aliyoitoa kwa vyombo vya habari, akisema uamuzi huo hauna msingi na hauzingatii Katiba ya CHADEMA.

Mrema alisema:

“Mimi John Mrema ambaye ni mwanachama wa CHADEMA mwenye kadi ya uanachama namba 0111, na kwa mujibu wa Kanuni ya 5.1 na 5.2, wanachama wanatambulika kwa namba za kadi. Barua inayosambaa haijanitaja kwa kadi, hivyo hainihusu.”

Akiendelea kufafanua, Mrema alikanusha kuwa mwanachama wa Tawi la Bonyokwa:

“Tawi langu sio Bonyokwa. Nimesajiliwa rasmi katika Tawi la Makongo, Jimbo la Kawe. Hivyo, tawi hilo halina mamlaka ya kunivua uanachama.”

Aliendelea kusema:

“Kwa mujibu wa Kanuni ya 5.3, kuishi eneo fulani hakukufanyi mwanachama wa tawi hilo hadi pale utaratibu wa kikanuni unapofuatwa. Sijawahi kushiriki kikao chochote cha Bonyokwa, maana sio tawi langu.”

Mrema amesisitiza kuwa bado ni mwanachama halali wa CHADEMA hadi pale atakapochukuliwa hatua kwa mujibu wa Katiba ya chama:

“Hivyo nitaendelea kutimiza wajibu wangu kama mwanachama kwa mujibu wa Katiba na Kanuni za Chama.”

Mvutano huu unaonyesha sintofahamu ndani ya CHADEMA juu ya ufuatiliaji wa taratibu za uanachama, huku pande zote zikisisitiza kuwa ziko sahihi kwa mujibu wa Katiba ya chama.

Ungependa niandike pia maoni ya wachambuzi wa siasa au muhtasari wa athari kwa chama?

 

Dar es Salaam, Aprili 25, 2025 — Mjumbe wa Baraza Kuu la Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA),  Hilda Newton, ameachiwa kwa dhamana leo saa moja jioni katika Kituo Kikuu cha Polisi cha Kati (Central Police Station), jijini Dar es Salaam.

Wakili wa Hilda, Jebra Kambole, amethibitisha kuachiwa kwa mteja wake mbele ya waandishi wa habari, akisema:
“Hilda Newton ameachiwa kwa dhamana, lakini atatakiwa kuripoti katika kituo hiki cha polisi cha Kati kila Jumatano.”

Kabla ya kuachiwa kwake, kulikuwepo hali ya sintofahamu kuhusu mahali alikokuwa Hilda tangu alivyokamatwa siku ya jana akiwa katika eneo la Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu, jijini Dar es Salaam. Chama chake, CHADEMA, kilieleza kutokuwa na taarifa rasmi kuhusu aliko mwanachama wao huyo.

Akizungumza mapema leo na waandishi wa habari, Naibu Katibu Mkuu wa CHADEMA Bara, Amani Golugwa, alisema:
“Tuna mwanachama wetu ambaye ni Mjumbe wa Baraza Kuu, Bi. Hilda Newton. Kama ofisi zetu za chama, hatuna taarifa zozote zilizo rasmi zinazoonyesha kwamba Hilda Newton yuko wapi.”

Golugwa alieleza kuwa Hilda alikamatwa jana eneo la Kisutu, na chama kilitarajia jina lake litatajwa katika taarifa ya polisi iliyotolewa jana.
“Jana kwenye taarifa ambayo Afande Muliro alitaja majina ya viongozi na wanachama ambao wapo kwenye mikono ya Jeshi la Polisi, jina la Hilda halikutajwa. 

Pia alitoa taarifa kuhusiana na mtu mmoja aliyeokotwa kwenye ufukwe wa Coco Beach, lakini taarifa ya Hilda Newton kuwa kwenye mikono ya polisi haikutolewa,” alisema Golugwa.

Mpaka sasa, sababu rasmi ya kukamatwa kwa Hilda Newton haijawekwa wazi na Jeshi la Polisi, huku wakili wake na chama wakisisitiza umuhimu wa kuheshimu haki za kikatiba za raia na kutoa taarifa kwa uwazi kuhusu watu walioko mikononi mwa vyombo vya dola.

Makamu Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema), John Heche, amekamatwa na Jeshi la Polisi leo katika eneo la Mkunguni, Kariakoo jijini Dar es Salaam.

Heche alikamatwa muda mfupi baada ya Polisi Wilaya ya Kariakoo kuwasilisha barua kwa chama hicho, wakizuia mkutano wa hadhara uliokuwa umepangwa kufanyika katika mtaa wa Nyamwezi na Mkunguni.

Barua hiyo ya Polisi ilieleza kuwa mkutano huo haukuruhusiwa kutokana na shughuli nyingi za biashara zinazoendelea katika eneo hilo, ambazo zingetatizwa na mkusanyiko wa watu.

Akizungumza kabla ya kukamatwa kwake, John Heche alisema:

“Tumeandika barua kwa mujibu wa sheria na kutoa taarifa kwa wakati. Polisi badala ya kutoa maelekezo au mazungumzo, wamekuja kutuzuia na sasa wamenikamata. Hii siyo haki kwa chama chochote cha siasa.”

Chadema ilikuwa imepanga kufanya mkutano huo kama sehemu ya kampeni za kutoa elimu kwa umma kuhusu mchakato wa uchaguzi na hali ya kisiasa nchini, lakini jeshi la polisi lilisimamia kusitishwa kwake.

Hadi sasa, haijafahamika ni wapi alipopelekwa Heche na Jeshi la Polisi bado halijatoa taarifa rasmi juu ya sababu za kumkamata. Wafuasi na viongozi wa Chadema wameeleza kusikitishwa na hatua hiyo, wakisema inalenga kuvuruga harakati zao za kisiasa kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2025.

 

Katika kile kinachoonekana kuwa ni mgawanyiko wa wazi ndani ya Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), kundi la wanachama wanaojiita G55 limetangaza msimamo wake hadharani kuhusu hatua ya chama hicho kutoshiriki uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025, likieleza kuwa hatua hiyo ni ya kujimaliza kisiasa na kuiua kabisa ndoto ya mabadiliko waliyoijenga kwa miaka mingi.

Akizungumza kwa niaba ya kundi hilo, John Mrema ambaye ni mmoja wa wanasiasa wa muda mrefu ndani ya chama, amesema kuwa:

“Pasaka yote hii, viongozi wa dini wote wanaunga mkono mabadiliko (reforms), lakini hakuna hata mmoja aliyesema tukazuie uchaguzi, wote wanatuhimiza waumini wakashiriki uchaguzi lakini wanaitaka serikali kuhakikisha uchaguzi unakuwa huru na wa haki, ndicho walichosema. 

Sasa sisi kiburi chetu kinatuambia tukazuie uchaguzi, tukiulizwa tutazuiaje tunasema tunaingia barabarani… unakwenda kumzuia nani?” alihoji Mrema.

Akiendelea kueleza hali ya sintofahamu inayozidi kujitokeza miongoni mwa wanachama wa CHADEMA, Mrema alisema:

“Wako watu kwa maelfu na wengine wameshaanza kuondoka kwenye chama ndugu zangu… wako madiwani 85 wa kata wanauliza wafanye nini? Wanachama wenzetu tunawasihi mtulie kwa muda, wasifanye maamuzi, tuendelee kushauriana.”

Mrema alielezea pia msimamo wa G55 kuhusu hatua ya chama kutosaini kanuni za maadili ya uchaguzi, akisema:

“Jambo la pili ni chama chetu kutosaini kanuni za maadili ya uchaguzi na kukifanya sasa chama chetu kujiondoa rasmi kwenye uchaguzi. Jambo hili limeua ndoto za wanachama wa CHADEMA... ndoto zao zimekufa.”

Aidha, aliongeza kuwa hatua hiyo si tu imewakatisha tamaa wana-CHADEMA bali imewafanya wapoteze imani na mwelekeo wa chama hicho:

“Kanuni zimeshachapishwa kwenye gazeti la serikali, sasa ni rasmi kwamba CHADEMA haitashiriki uchaguzi mkuu wa 2025… watu hawa waliokuwa na ndoto za muda mrefu, ndoto zao zimeuawa kwa sababu tu ya kiburi cha viongozi wetu.”

Katika hatua nyingine, Mrema alilaani kile alichokiita tabia ya viongozi wa CHADEMA kutovumilia maoni mbadala:

“Tunakishauri tena chama (CHADEMA), utamaduni na njia hiyo wanayotaka kuchukua sasa (ya kufukuza wanachama) haitakiacha chama chetu salama… hivi ukipewa dola utasikiliza sauti za wapinzani wako kweli?”

Alikumbusha pia historia ya viongozi waliowahi kupinga maamuzi ya chama lakini hawakufukuzwa:

“Tundu Lissu, John Heche, Godbless Lema na Peter Msigwa waliendesha harakati kwamba chama kijitoe kwenye maridhiano… lakini hakuna aliyesema hawa watu tuwafukuze uanachama kwa sababu wanapinga maamuzi ya Baraza Kuu. Ni kwa sababu chama chetu kimejengwa kwenye misingi ya kusikiliza.”

Kwa mujibu wa Mrema, G55 itaendelea kushauriana na makundi mbalimbali ya wadau wa demokrasia ili kupata suluhisho la ndani na njia ya kurudisha matumaini kwa watanzania:

“G55 inaamini kwamba bado WanaCHADEMA wenyewe tunao uwezo na uhakika wa kupata ufumbuzi wa ndani wa changamoto zote za kidemokrasia zinazotukabili.”

Kauli hizi za Mrema na kundi la G55 zinakuja wakati CHADEMA ikiwa kwenye mchakato mgumu wa kujielekeza kisiasa baada ya kutangaza kutoshiriki uchaguzi, hali inayochochea hofu ya mgawanyiko mkubwa ndani ya chama hicho kikuu cha upinzani nchini.