Rais wa zamani wa Nigeria, Muhammadu Buhari, anatarajiwa kuzikwa leo katika mji wa Daura, jimbo la Katsina, kaskazini-magharibi mwa Nigeria, baada ya kufariki dunia Jumatano katika hospitali moja mjini London alipokuwa akipatiwa matibabu ya ugonjwa ambao haukujulikana. Buhari alikuwa na umri wa miaka 82.

Kifo chake kimethibitishwa rasmi na msemaji wa Ikulu ya Rais ambaye alieleza kuwa Buhari alifariki dunia saa 10:30 jioni kwa saa za London, na kwamba makamu wa rais Kashim Shettima pamoja na Mkuu wa Utumishi wa Ikulu wameelekea Uingereza ili kuusafirisha mwili wake kurudishwa nyumbani kwa maziko.

Akizungumza mara baada ya taarifa hiyo kusambaa, Rais wa sasa wa Nigeria, Bola Tinubu, ametangaza siku saba za maombolezo ya kitaifa kuanzia Julai 13. Katika kipindi hicho, bendera zote za taifa zitapepea nusu mlingoti kote nchini kama ishara ya heshima kwa kiongozi huyo wa zamani.

“Kama ishara ya heshima kwa kiongozi wetu wa zamani, nimeagiza kwamba bendera zote za kitaifa zipepee nusu mlingoti kote nchini kwa siku saba kuanzia leo,” alisema Rais Tinubu. “Serikali ya Shirikisho itampa Rais Buhari heshima kamili za serikali zinazostahili michango yake mikubwa kwa nchi yetu.”

Aidha, Rais Tinubu ametangaza kuitisha kikao cha dharura cha Baraza Kuu la Shirikisho Jumanne, Julai 15, kwa ajili ya kutoa heshima za kitaifa kwa marehemu Buhari.

Muhammadu Buhari alikuwa kiongozi mwenye historia ndefu ya utumishi kwa taifa. Alizaliwa mnamo Desemba 17, 1942 katika mji wa Daura. Aliongoza Nigeria mara mbili — kwanza kama kiongozi wa kijeshi baada ya mapinduzi ya mwaka 1983 hadi alipoondolewa madarakani mwaka 1985, kisha kama Rais aliyechaguliwa kidemokrasia kutoka mwaka 2015 hadi 2023.

Katika kipindi chake cha uongozi, Buhari alijitahidi kupambana na rushwa, ugaidi kutoka kwa kundi la Boko Haram, na kutekeleza mageuzi ya kiuchumi. Hata hivyo, serikali yake pia ilikumbwa na ukosoaji kuhusu hali ya usalama, uhuru wa vyombo vya habari, na changamoto za kiuchumi zilizoathiri maisha ya wananchi.

Rais Tinubu alimtaja Buhari kuwa “mwanajeshi, mzalendo na kiongozi wa kitaifa ambaye urithi wake wa utumishi na kujitolea utaendelea kukumbukwa.” Aliongeza kuwa, “alikuwa mtu mwenye msimamo, aliyekuwa tayari kufanya maamuzi magumu kwa ajili ya ustawi wa nchi yetu.”

Maziko ya Muhammadu Buhari yanatarajiwa kufanywa kwa mujibu wa taratibu za Kiislamu, huku viongozi wa ndani na wa kimataifa wakitoa rambirambi zao na kumuenzi kiongozi huyo aliyeacha alama kubwa katika historia ya Nigeria.

Kwa sasa, taifa linaendelea kuomboleza kifo cha mmoja wa viongozi wake waliotumikia kwa muda mrefu, huku watu mbalimbali wakimkumbuka kwa maamuzi yake, msimamo wake thabiti, na maono yake ya kuijenga Nigeria iliyo thabiti na yenye nidhamu.

 

Rais wa zamani wa Zambia, Edgar Chagwa Lungu, amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 68, chama chake cha Patriotic Front (PF) kimethibitisha. Lungu alifariki mapema Alhamisi asubuhi katika kituo cha tiba maalum kilichopo Pretoria, Afrika Kusini, ambako alikuwa akipokea matibabu ya hali ya kiafya iliyomsumbua kwa muda mrefu.

Kwa mujibu wa taarifa rasmi ya PF iliyochapishwa katika mitandao ya kijamii, Lungu alikuwa akihudumiwa kwa uangalizi maalum katika wiki za hivi karibuni kabla ya kufariki dunia. Taarifa hiyo pia ilijumuisha video ya binti yake, Tasila Lungu, ambaye pia ni Mbunge wa Zambia, akitangaza kifo cha baba yake.

“Baba yangu alikuwa chini ya uangalizi wa kitabibu kwa wiki kadhaa zilizopita. Hali yake ilikuwa ikisimamiwa kwa heshima na faragha,” alisema Tasila.

Edgar Lungu, aliyekuwa Rais wa sita wa Zambia, aliongoza taifa hilo la Kusini mwa Afrika kuanzia mwaka 2015 hadi 2021, kabla ya kushindwa katika uchaguzi na mpinzani wake wa muda mrefu, Hakainde Hichilema, ambaye kwa sasa ndiye Rais wa Zambia.

Lungu alichukua madaraka baada ya kifo cha mtangulizi wake, Michael Sata, mwaka 2015. Kabla ya hapo, alihudumu kama Waziri wa Sheria na Waziri wa Ulinzi.

Akiwa madarakani, Lungu alipata sifa kwa kusimamia mpango mkubwa wa ujenzi wa barabara, lakini pia alikosolewa vikali kwa kuisukuma Zambia kwenye mzigo mkubwa wa madeni ya kimataifa. Taifa hilo liliacha kulipa madeni yake mwaka 2020, jambo lililoathiri sana nafasi yake ya kushinda uchaguzi wa 2021.

“Urithi wa Edgar Lungu ni wa aina mbili. Ataendelea kukumbukwa kwa kuvumilia vitendo vya kihuni kutoka kwa wafuasi wake, lakini pia alikuwa ni aina ya mwanasiasa aliyeweza kuwasogelea wananchi wa tabaka la chini,” alisema mchambuzi wa siasa Lee Habasonda kutoka Chuo Kikuu cha Zambia.

“Aliruhusu hata masikini kabisa wa Zambia kusogea karibu na kumbi za mamlaka, jambo ambalo halikuwa la kawaida katika siasa za nchi hii,” aliongeza Habasonda.

Mara tu baada ya kuingia madarakani mwaka 2015, Lungu alifanya mabadiliko kadhaa ya kisheria yaliyotajwa kuwa ya maendeleo, ikiwemo kurekebisha katiba na kupunguza mamlaka ya Rais. Hata hivyo, alikuja kujaribu kufuta baadhi ya marekebisho hayo baadaye bila mafanikio.

Katika miaka yake ya mwisho madarakani, Lungu alikosolewa kwa kushindwa kuwajibisha wafuasi wake waliodaiwa kuhusika na vitendo vya fujo na ukatili wa kisiasa.

Baada ya kushindwa katika uchaguzi wa mwaka 2021, Lungu alistaafu siasa, lakini alirejea tena mwaka 2023 na kuchaguliwa kuwa kiongozi na mgombea urais wa muungano wa vyama vya upinzani ulioongozwa na Patriotic Front. Hata hivyo, Disemba 2024, Mahakama ya Katiba ya Zambia ilitoa uamuzi kwamba hastahili tena kugombea urais.

Edgar Lungu alizaliwa Novemba 11, 1956, katika mji wa Ndola, eneo la copperbelt, na alikuwa mwanasheria kwa taaluma. Katika maisha yake ya kisiasa, aliwahi kushika nyadhifa mbalimbali za uwaziri kabla ya kuwa Rais.

Katika maisha yake binafsi, alijieleza kama “Mzambia wa kawaida aliyetoka katika maisha ya kawaida kabisa.”

Kifo chake kinakuja miezi sita baada ya ndoto yake ya kurejea madarakani kuhitimishwa rasmi na mahakama, na kimeacha pengo kubwa katika siasa za Zambia, hasa miongoni mwa wafuasi wake wa PF.

Rais Hakainde Hichilema na viongozi wengine wa kitaifa wanatarajiwa kutoa salamu za rambirambi rasmi wakati taifa hilo linaanza maandalizi ya maziko ya mmoja wa marais wake waliopita.

 

Ngũgĩ wa Thiong’o, mmoja wa waandishi mashuhuri wa fasihi ya kisasa ya Afrika, ameaga dunia akiwa na umri wa miaka 87. Kwa zaidi ya miongo sita, Ngũgĩ alisimulia hadithi za mapambano ya ukombozi, udhalimu wa ukoloni, na matumaini ya Afrika huru. Alikuwa mwandishi, mwanafalsafa, na mtetezi shupavu wa lugha za Kiafrika, ambaye alikataa kufungwa na mipaka ya lugha, siasa, wala mateso ya kibinafsi.

Alizaliwa mwaka wa 1938 katika kijiji cha Kamiriithu karibu na Limuru, wakati Kenya bado ilikuwa chini ya utawala wa kikoloni wa Uingereza. Akiwa mtoto wa familia maskini ya wakulima, wazazi wake walifanya juhudi kubwa kumpeleka katika shule ya upili ya Alliance, ambapo aliibuka kuwa mwanafunzi mwenye ari na akili pevu.

Katika mahojiano moja ya baadaye, Ngũgĩ alikumbuka kwa uchungu:

"Niliporudi nyumbani kutoka Alliance nilikuta kijiji kimeharibiwa kabisa na utawala wa kikoloni."

Maisha yake yaliathiriwa sana na vuguvugu la Mau Mau. Kaka yake Gitogo alipigwa risasi mgongoni kwa kukataa amri ya askari wa Kikoloni – bila kujua, kwa sababu alikuwa kiziwi.

Mnamo 1959, Ngũgĩ alielekea Uganda kusomea katika Chuo Kikuu cha Makerere, ambapo aliandika riwaya yake ya kwanza, Weep Not, Child. Chinua Achebe, mwandishi wa Things Fall Apart, aliona uwezo mkubwa ndani yake na kumsaidia kuchapisha kitabu hicho nchini Uingereza.

"Achebe ndiye aliyeniweka kwenye ramani ya fasihi. Aliona kitu ambacho hata mimi sikuwa nimekiona," aliwahi kusema Ngũgĩ.

Lakini urafiki huo baadaye ulivunjika, hasa baada ya Ngũgĩ kumkosoa Achebe kwa kuendelea kuandika kwa Kiingereza.

"Kuna tofauti gani kati ya mwanasiasa anayesema Afrika haiwezi bila ubeberu na mwandishi anayesema Afrika haiwezi bila lugha za Ulaya?" aliuliza katika kitabu chake Decolonising the Mind.

Mwaka wa 1977, Ngũgĩ alifanya uamuzi wa kubadili jina kutoka James Thiong’o Ngũgĩ kuwa Ngũgĩ wa Thiong’o – ishara ya kujikomboa kutoka kwa majina ya kikoloni. Mwaka huo pia alikamilisha Petals of Blood, riwaya ya mwisho kuandika kwa Kiingereza, iliyowakosoa vikali viongozi wa Kenya huru kwa kuwa mabwanyenye wa aina mpya.

Katika mwaka huo huo, alishiriki katika uandishi wa tamthilia Ngaahika Ndeenda (Nitaolewa Ninapotaka), ambayo ilipigwa marufuku na serikali. Hapo ndipo alikamatwa na kufungwa jela kwa mwaka mmoja bila mashitaka.

Lakini hata gerezani hakuvunjika moyo. Aliandika riwaya yake ya kwanza kwa Kikuyu, Caitaani Mutharaba-Ini (Ibilisi Msalabani), kwa kutumia karatasi ya chooni.

"Fasihi ni silaha. Na hata gerezani, bado nilikuwa na kalamu yangu," alisema baada ya kuachiliwa.

Ngũgĩ alilazimika kuingia uhamishoni, akiishi Uingereza na kisha Marekani, ambako alifundisha katika vyuo vikuu vya Yale, New York na California Irvine. Alikaa nje ya Kenya kwa miaka 22, hadi alipopokelewa kama shujaa mwaka wa 2004.

Lakini sherehe ya kurejea nyumbani iliharibiwa na shambulio la kikatili kwake na mkewe.

"Shambulio hilo halikuwa la kawaida. Lilikuwa la kisiasa," alisisitiza.

Pamoja na mafanikio yake, maisha ya Ngũgĩ yaligubikwa na migogoro ya kifamilia. Mwanaye Mukoma wa Ngũgĩ – pia mwandishi – alidai kuwa mama yake alikuwa akidhulumiwa na Ngũgĩ.

"Baadhi ya kumbukumbu zangu za utotoni ni kwenda kumtembelea kwa nyanya yangu ambapo angetafuta hifadhi," aliandika Mukoma.

Ngũgĩ hakuwahi kujibu hadharani madai hayo.

Katika miaka yake ya mwisho, alikabiliwa na changamoto kubwa za kiafya: saratani ya kibofu, matatizo ya moyo na figo. Mwaka 2019, alipitia upasuaji wa moyo mara tatu. Alikuwa mpambanaji hadi mwisho – akishinda hata ugonjwa uliotabiriwa kumuua.

Alifariki dunia lakini ameacha urithi mkubwa wa kiakili, kijamii na kisiasa. Aliwahi kuandika:

"Lugha si tu chombo cha mawasiliano, bali pia ni hazina ya dunia ya watu."

Katika kumbukumbu yake, mwandishi Chimamanda Ngozi Adichie alisema:

"Ngũgĩ alikuwa taa elekezi ya fasihi ya Afrika – dunia ya maneno imepoteza nuru."

Ngũgĩ wa Thiong’o sasa ametoweka, lakini kazi zake – A Grain of Wheat, The River Between, Devil on the Cross, Matigari – na ndoto yake ya Afrika inayojieleza kwa sauti yake yenyewe, zitaendelea kuishi milele.

  

Mtangazaji mashuhuri na gwiji wa habari, Charles Hilary, ameaga dunia alfajiri ya leo Jumapili, akiwa hospitalini Mloganzila, Dar es Salaam. Taarifa rasmi ya Ikulu ya Rais wa Zanzibar imethibitisha kifo hicho, ikisema marehemu alikuwa akihudumu kama Mkurugenzi wa Idara ya Mawasiliano na Msemaji Mkuu wa Serikali ya Zanzibar.

Kwa mujibu wa taarifa hiyo, Hilary “alikimbizwa hospitalini baada ya kuugua ghafla akiwa nyumbani kwake” kabla ya kufariki dunia.

Charles Hilary, ambaye amejizolea umaarufu mkubwa Afrika Mashariki, alianza kazi yake ya utangazaji katika Radio Tanzania Dar es Salaam (RTD) mwanzoni mwa miaka ya 1980. Aliibuka kuwa miongoni mwa sauti za dhahabu kwenye matangazo mubashara ya mpira wa miguu.

Mwaka 1994, alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa kituo cha Radio One Stereo jijini Dar es Salaam na kupata umaarufu zaidi kupitia kipindi cha muziki wa charanga, akipachikwa jina la “Mzee wa Charanga.”

Alihamia Idhaa ya Kiswahili ya DW nchini Ujerumani mwaka 2003 na baadaye kujiunga na BBC Idhaa ya Kiswahili mwaka 2006, ambako alihudumu kwa miaka tisa. Akiwa BBC, Hilary alijulikana kwa umahiri wake kwenye vipindi vya habari na Ulimwengu wa Soka, kilichokuwa kikitangaza Ligi Kuu ya England kila wikendi.

Mwaka 2012, alihusishwa na uzinduzi wa televisheni ya Dira TV, na mwaka 2015 aliondoka BBC na kurejea nyumbani Tanzania, ambako alijiunga na Azam TV kabla ya kuteuliwa kuwa msemaji wa Ikulu ya Zanzibar mwaka 2021.

Rais wa Zanzibar, Dk. Hussein Ali Mwinyi, alitoa salamu za rambirambi akisema: “Tumempoteza mchapakazi, mzalendo na kiongozi aliyejituma kwa weledi mkubwa katika utumishi wa umma.”

Familia ya marehemu pia imethibitisha kifo hicho na kueleza: “Alikumbwa na maradhi ya ghafla nyumbani kwake, na alihamishiwa hospitalini mara moja, lakini hatukufanikiwa kumuokoa.”

Kwa sasa, mipango ya mazishi inaendelea kuratibiwa na familia kwa kushirikiana na serikali ya Zanzibar.

 KIFO CHA MZEE CLEOPA DAVID MSUYA: TAIFA LAPOTEZA NGUZO YA UONGOZI NA HEKIMA

IJUE HISTORIA YAKE

Waziri Mkuu mstaafu na Makamu wa Kwanza wa Rais wa zamani wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mzee Cleopa David Msuya, amefariki dunia leo, Jumatano tarehe 7 Mei 2025, katika Hospitali ya Mzena jijini Dar es Salaam. Mzee Msuya, aliyekuwa akipatiwa matibabu ya matatizo ya moyo, amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 94.

Akithibitisha taarifa hiyo, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan, ametangaza maombolezo ya kitaifa kwa muda wa siku saba kuanzia leo hadi Mei 13, 2025. Katika kipindi hicho, bendera zote za taifa zitapepea nusu mlingoti.

Katika hotuba yake, Rais Samia alisema: “Kwa masikitiko makubwa, napenda kuwajulisha Watanzania wote kuhusu msiba wa kitaifa wa kifo cha mzee wetu, Mhe. Cleopa David Msuya. Taifa limepoteza mtu muhimu sana katika historia ya uongozi wa nchi yetu.” Aliongeza kuwa, “Taarifa zaidi kuhusu msiba huu zitaendelea kutolewa na Serikali. Nawapa pole sana Watanzania wote kwa msiba huu mkubwa.”

WASIFU NA MCHANGO WAKE KATIKA TAIFA

Mzee Cleopa David Msuya alizaliwa tarehe 4 Novemba 1931 mkoani Kilimanjaro. Alianza kazi ya utumishi wa umma akiwa kijana na baadaye kuingia katika uongozi wa juu wa serikali kwa nyadhifa mbalimbali.

Mwaka 1980, aliteuliwa na Rais wa Kwanza wa Tanzania, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, kuwa Waziri Mkuu wa Tanzania, akichukua nafasi ya Edward Moringe Sokoine aliyekuwa masomoni Ulaya wakati huo. Alitumikia nafasi hiyo hadi mwaka 1983, alipoachia kijiti kwa Sokoine baada ya kurejea nchini.

Kwa mara ya pili, aliteuliwa tena kuwa Waziri Mkuu na Rais wa Pili wa Tanzania, Ali Hassan Mwinyi, mnamo Desemba 1994, akichukua nafasi ya John Samuel Malecela. Alidumu kwenye wadhifa huo hadi Novemba 1995, alipomkabidhi madaraka Frederick Sumaye.

Mbali na Uwaziri Mkuu, Msuya aliwahi kushika nafasi nyingine nyeti kama Waziri wa Fedha, Waziri wa Viwanda na Biashara, pamoja na Makamu wa Kwanza wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Katika uchaguzi wa kwanza wa mfumo wa vyama vingi mwaka 1995, Mzee Msuya alijitosa katika kinyang'anyiro cha kugombea urais kupitia Chama Cha Mapinduzi (CCM). Hata hivyo, hakufanikiwa kushinda mchujo ndani ya chama baada ya kushika nafasi ya tatu nyuma ya Jakaya Mrisho Kikwete na Benjamin William Mkapa, ambaye baadaye alichaguliwa kuwa Rais wa Tanzania.

MCHANGO WAKE NA URITHI WA KITAIFA

Mzee Msuya atakumbukwa kwa maadili ya hali ya juu, busara, na msimamo wa kizalendo katika utumishi wake wa umma. Alikuwa miongoni mwa viongozi waliotoa mchango mkubwa katika kujenga misingi ya uchumi wa taifa, hasa akiwa Waziri wa Fedha katika vipindi vya mpito vya kihistoria.

Katika salamu zake za pole, Waziri Mkuu Kassim Majaliwa alisema: “Mzee Msuya alikuwa kiongozi aliyeamini katika mazungumzo, mshikamano, na uzalendo wa kweli. Tumepoteza hazina kubwa ya hekima.”

Naye Katibu Mkuu wa CCM, Dkt , Emmanue Nchimbi alitoa salamu za pole akisema: “Alikuwa nguzo ya CCM, muumini wa haki na usawa, na mfano wa kuigwa kwa viongozi wa kizazi kipya.”

MAANDALIZI YA MAZISHI

Serikali imeeleza kuwa mipango ya mazishi ya kitaifa inaandaliwa na taarifa rasmi kuhusu tarehe na sehemu ya mazishi itatangazwa baadaye. Viongozi wa kitaifa, mashirika ya kijamii, pamoja na wananchi kutoka maeneo mbalimbali nchini, wameanza kumiminika kutoa rambirambi kwa familia ya marehemu.

Mzee Cleopa David Msuya ataendelea kukumbukwa kama kiongozi aliyelitumikia taifa kwa moyo wa dhati na kwa zaidi ya miongo minne ya utumishi wa umma.

Mungu ailaze roho ya Marehemu Mzee Cleopa David Msuya mahali pema peponi. Amina.

 

Papa Francis, aliyekuwa na umri wa miaka 88, alifariki siku ya Jumatatu baada ya kupatwa na kiharusi na mshtuko wa moyo. 

Vatican imethibitisha kuwa ibada ya mazishi ya Papa huyo itafanyika siku ya Jumamosi asubuhi katika Uwanja wa Mtakatifu Petro (St. Peter’s Square), Roma.

Mwili wake utawekwa wazi katika Kanisa Kuu la Mtakatifu Petro kuanzia Jumatano, ili kutoa nafasi kwa waumini wa Kanisa Katoliki kutoka sehemu mbalimbali duniani kutoa heshima zao za mwisho.

"Mwili wa Baba Mtakatifu utasafirishwa kwa heshima maalum na kuwasili katika kanisa kuu Jumatano asubuhi, msafara huo ukiwa umeongozwa na makadinali," limesema shirika la habari la Reuters.

Picha rasmi zilizotolewa na Vatican zimeonyesha mwili wa Papa Francis ukiwa kwenye jeneza la wazi lililopambwa kwa vazi mekundu, akiwa ndani ya Kanisa la Casa Santa Marta, ambako ndiko kulikuwa makazi yake tangu ateuliwe kuwa Papa mwaka 2013. Kardinali Kevin Joseph Farrell aliongoza ibada ya baraka kwa mwili wa marehemu.

MAANA YA MAJENEZA YALIYO WAZI KATIKA MAZISHI YA KATOLIKI

Katika taratibu za Kanisa Katoliki, jeneza la wazi si lazima, lakini ni kawaida hasa kwa viongozi wa juu wa Kanisa. Hii huwapa waumini nafasi ya mwisho ya kumuaga mwendazake.

"Mazishi ya Papa ni ibada ya kiroho, na kuwa na jeneza wazi huwapa waamini nafasi ya kuonyesha heshima zao kwa Baba Mtakatifu," ilisema taarifa kutoka Vatican.

VIONGOZI WA DUNIA KUTOA HESHIMA

Rais wa Marekani, Donald Trump, licha ya tofauti zake na Papa kuhusu suala la uhamiaji, alisema:

"Mimi na mke wangu Melania tutaenda Roma kwa ajili ya ibada ya mazishi ya Baba Mtakatifu."

Rais wa Argentina Javier Milei, ambaye anatoka nchi ya asili ya Papa Francis, pia atahudhuria, sambamba na viongozi wengine kama Rais Luiz Inacio Lula da Silva wa Brazil na Volodymyr Zelenskiy wa Ukraine.

SAFARI YA PAPA FRANCIS KUTOKA BUENOS AIRES HADI VATICAN

Papa Francis alizaliwa kwa jina Jorge Mario Bergoglio tarehe 17 Desemba 1936, huko Buenos Aires, Argentina. Alikuwa mtoto wa wahamiaji wa Kiitaliano, na alisomea kemia kabla ya kujiunga na Shirika la Wajesuiti mwaka 1958.

Alipewa daraja la upadri mwaka 1969, kisha akateuliwa kuwa Askofu Mkuu wa Buenos Aires mwaka 1998. Papa John Paul II alimteua kuwa Kardinali mwaka 2001.

Tarehe 13 Machi 2013, Jorge Mario Bergoglio alichaguliwa kuwa Papa wa 266 wa Kanisa Katoliki, na kuwa wa kwanza kutoka Amerika Kusini na pia wa kwanza kutoka shirika la Wajesuiti.

URITHI WA KIROHO ULIOACHA ALAMA DUNIANI

Katika miaka 12 ya uongozi wake kama Papa, alijitokeza kuwa sauti ya wanyonge, mtetezi wa mazingira, na mhamasishaji wa mageuzi ndani ya Kanisa.

"Kanisa halipaswi kuwa kasri la wafalme bali hospitali ya uwanja wa vita," alisema mara nyingi.

Alihimiza huruma, upendo na mshikamano, hasa katika nyakati za migogoro ya kidini, vita, na janga la COVID-19.

Kardinali Pietro Parolin, Katibu Mkuu wa Vatican, alisema: “Baba Mtakatifu ametangulia mbele ya haki, lakini mafundisho yake yatabaki hai milele.”

Dunia inasubiri kwa heshima na huzuni kumzika Papa Francis siku ya Jumamosi, kiongozi aliyeacha alama isiyofutika katika historia ya Kanisa Katoliki na ulimwengu mzima.

Katika ishara ya kina ya unyenyekevu na maisha ya kujitoa kwa Kristo, Baba Mtakatifu Francis ameacha maagizo maalum ya mazishi yake kuwa ya kawaida, yasiyo na fahari, kinyume na desturi ya muda mrefu ya Kanisa Katoliki kuhusu mazishi ya Mapapa. Uamuzi huu unaendana na mtazamo aliouishi tangu mwanzo wa upapa wake – maisha ya unyenyekevu, karibu na maskini, na yaliyojaa huduma.

Mazishi Yatakayoakisi Maisha Aliyoishi

Kwa kawaida, mazishi ya Mapapa ni tukio la heshima kubwa, lenye utaratibu wa kifalme na ishara mbalimbali za heshima kwa kiongozi mkuu wa Kanisa. Hata hivyo, Papa Francis ameagiza kuwa atazikwa kwa namna rahisi, kama ishara ya kuendeleza ujumbe wake wa unyenyekevu hadi mwisho wa maisha yake.

Tofauti na utaratibu wa kawaida ambapo Mapapa huzikwa katika majeneza matatu (la mti wa cypress, la risasi, na la mwaloni), Papa Francis ameagiza azikwe katika jeneza rahisi la mbao lililowekwa ndani ya bati la zinki. Hii ni ishara ya kwamba mbele za Mungu, si mali, vyeo, wala fahari vinavyotoa thamani ya maisha ya mtu, bali moyo uliojaa imani, upendo, na unyenyekevu.

Mwili Wake Hautawekwa Hadharani kwa Ibada ya Mwisho

Papa Francis pia amevunja tamaduni nyingine ya muda mrefu kwa kuagiza kwamba mwili wake hautawekwa hadharani juu ya catafalque ndani ya Kanisa Kuu la Mtakatifu Petro. Badala yake, waamini wataalikwa kutoa heshima zao za mwisho mbele ya jeneza lake lililowekwa wazi, ishara ya uwazi wa maisha yake na ukaribu aliokuwa nao kwa watu wa Mungu.

Kardinali Pietro Parolin, Katibu Mkuu wa Vatican, alisema:

“Uamuzi huu ni ujumbe wa mwisho wa Papa Francis kwa dunia – kwamba upapa ni huduma, si utukufu wa dunia. Hata katika mauti, anaendelea kutufundisha kuhusu unyenyekevu wa kweli.”

Mazishi Kufanyika Nje ya Vatican – Hatua ya Kihistoria

Katika uamuzi mwingine wa kushangaza na wa kihistoria, Papa Francis ameagiza kwamba azikwe nje ya Vatican, jambo ambalo halijawahi kutokea kwa zaidi ya karne moja. Mwili wake utapumzishwa katika Kanisa Kuu la Mtakatifu Maria Major (Basilica di Santa Maria Maggiore), moja ya makanisa makuu ya Kipapa jijini Roma.

Kanisa hili lina nafasi ya kipekee katika maisha ya Papa Francis. Kila aliposafiri au kurudi kutoka safari, alikwenda hapo kusali mbele ya sanamu ya Bikira Maria, akimkabidhi Mama wa Mbingu huduma yake na watu wa Mungu.

Katika waraka wake wa mwisho, aliandika:

“Hapa ndiko nimeweka sala zangu, machozi yangu, na matumaini ya dunia. Ndipo ninapopaswa kupumzika.”

Ujumbe Wake kwa Dunia Kupitia Kifo

Uamuzi huu wa kipekee unathibitisha fundisho kuu la maisha ya Papa Francis – kwamba wito wa Kikristo ni wa kujitoa, wa kutumikia wengine, na wa kuishi maisha ya kawaida kwa imani na tumaini. Kwa kuacha heshima za kifalme na kutaka mazishi ya kawaida, anatoa ujumbe mzito kwa dunia nzima kuhusu maana ya kweli ya uongozi wa Kikristo.

Kardinali Oscar Rodríguez Maradiaga, mmoja wa marafiki wa karibu wa Papa, alisema:

“Papa Francis hakuwa tu kiongozi wa Kanisa, bali alikuwa ndugu wa kila mtu. Hata katika kifo chake, anaendelea kufundisha.”

Ibada ya Mazishi na Heshima za Mwisho

Ibada ya mazishi inatarajiwa kufanyika katika Uwanja wa Mtakatifu Petro, ikiongozwa na Dean wa Baraza la Makardinali. Viongozi wa dini, wakuu wa nchi na waamini kutoka pande zote za dunia watahudhuria, lakini ibada hiyo itazingatia mapenzi ya Baba Mtakatifu – kuwa rahisi, ya kimya na ya tafakari zaidi ya sifa.

Katika maneno yake ya mwisho, Papa aliandika:

“Wakati huu si wa kuniangalia mimi, bali wa kumwelekea Mungu. Tuombe, tusifanye maonyesho.”

Bwana amjalie uzima wa milele, na mwanga wa milele umwangazie. Amina.

 

Kamanda wa Polisi mstaafu, Absalom Mwakyoma, amefariki dunia leo asubuhi, Aprili 7, 2025, akiwa njiani kuelekea kupatiwa matibabu katika Hospitali ya Rufani ya Kanda ya Kaskazini ya KCMC. Mwakyoma alikumbwa na maafa haya baada ya kuugua ghafla akiwa nyumbani kwake, maeneo ya Shule ya Msingi JK Nyerere, Manispaa ya Moshi.

Aliwahi kuwa Kamanda wa Polisi katika mikoa ya Kilimanjaro, Pwani, na Mara kama Kamanda wa Polisi wa Mkoa (RPC), Mwakyoma alistaafu utumishi wake katika Jeshi la Polisi mnamo Januari 1, 2013, akiwa RPC wa Mkoa wa Kipolisi wa Mara. 

Kamanda Mwakyoma alikuwa maarufu kwa uchapakazi wake na uongozi wa kipekee, ambapo aliwahi kufanya kazi katika maeneo mbalimbali kabla ya kustaafu.

Kwa mujibu wa Kamanda wa Polisi wa Mkoa wa Kilimanjaro, Kamishna Mwandamizi Msaidizi (SACP) Simon Maigwa, alithibitisha kifo cha Mwakyoma na kusema, "Mwakyoma aliugua ghafla na alikimbizwa hospitali, lakini alifariki kabla ya kufika kwenye matibabu." Kamanda Maigwa pia aliongeza kuwa mwili wa marehemu umehifadhiwa katika Hospitali ya Rufani ya Kanda ya Kaskazini ya KCMC, ukisubiri taratibu nyingine za kijeshi.

Mwakyoma alijulikana kwa umakini na uchapakazi wake akiwa Mkuu wa Polisi Wilaya ya Moshi, kabla ya kuteuliwa kuwa RPC katika Mkoa wa Pwani. Alikuwa na sifa ya kuwa kiongozi aliyekuwa na weledi mkubwa, lakini pia mwenye roho ya utani na ucheshi, alijulikana kwa ufanisi wake katika kazi na uongozi bora.

Kamanda Maigwa alisema, "Kamanda Mwakyoma alikuwa kiongozi wa kipekee, ambaye alijitolea kwa ajili ya ustawi wa jamii na Jeshi la Polisi. Tutaendelea kumkumbuka kwa juhudi zake kubwa katika kuimarisha usalama na utawala wa sheria."

Bwana ametoa, Bwana ametwaa, jina lake lihimidiwe. Amina.

 

Ambassador Juma Volter Mwapachu, a distinguished Tanzanian diplomat and former Secretary-General of the East African Community (EAC), has passed away at the age of 82. He died on Friday evening in Dar es Salaam, Tanzania, according to family members who chose to remain anonymous for privacy reasons. Funeral preparations are currently underway.

Born on September 27, 1942, in Mwanza, Tanzania, Mwapachu’s remarkable career spanned several decades, touching various sectors, including public service, diplomacy, and the private sector. Mwapachu earned his law degree from the University of Dar es Salaam in 1969, followed by a Postgraduate Diploma in International Law and Diplomacy from the Indian Academy of International Law and Diplomacy in New Delhi.

In recognition of his exceptional contributions to public service, Mwapachu was awarded an Honorary Doctorate of Literature by the University of Dar es Salaam in 2005. Throughout his career, Mwapachu held numerous significant roles, beginning with his work in the Ministry of Local Government and Regional Administration in the 1970s. He later served as Tanzania’s High Commissioner to India and as the country’s Ambassador to France from 2002 to 2006. During his tenure, he was also the permanent delegate to UNESCO.

In 2006, Mwapachu was appointed Secretary General of the East African Community (EAC), a position he held until 2011, succeeding Amanya Mushega of Uganda. As Secretary General, he worked towards enhancing regional integration, contributing to the development of the EAC's policies and programs.

Beyond his diplomatic roles, Mwapachu was deeply involved in Tanzania’s development and the private sector. He chaired the Board of Directors of the Tanzania Railways Corporation, the Confederation of Tanzania Industries, and the East African Business Council. He also served as a commissioner of the Presidential Parastatal Sector Reform Commission and contributed to several presidential commissions, including the Vision 2025 for Tanzania’s Development.

Mwapachu was also an advocate for knowledge sharing. He authored several books and articles on Tanzania’s development and transformation. His autobiography, A Journey, released in August 2023, encapsulated his major speeches and writings, offering insight into his personal and professional life.

Throughout his career, Mwapachu remained dedicated to mentoring future generations. He served as president of the Convocation and vice-chairman of the Governing Council at the University of Dar es Salaam, as well as chairman of the Council of the University of Dodoma.

A Tribute to a Great Tanzanian

Reflecting on the life of Ambassador Mwapachu, January Makamba, a Tanzanian Member of Parliament, wrote:

"Ambassador Juma Mwapachu was simply a good man who lent his hand to the needy and his mind to the curious; he was good company, with an easy and infectious—and rather loud—laughter; he was a confident man, born of his intellect, exposure, and deeply held convictions. He was old-school but engaged with and mastered modern times and ways with ease and comfort. He was unapologetic and non-hypocritical in the way he lived his life and expressed his opinions. He was a proud Swahili man—master of the lingo and slave of civility."

Makamba further stated:

"He represented the best of Tanzania and a rarity among civil servants: well-groomed, well-read, well-travelled, well-grounded, and well-spoken. He was a reluctant public intellectual. He lived a fulfilled life worthy of celebration. He has left a mark, the most indelible one, in the hearts of the people he touched and the minds of the people he taught. Today, he took a step on the journey that we will all inevitably embark on. May his soul rest in eternal peace. My deepest condolences to his family."

Mwapachu’s passing is a significant loss not only to his family but also to the nation and the entire East African region. His legacy of diplomacy, public service, and commitment to Tanzania’s development will forever be remembered.

 

Sam Nujoma, Baba Mwanzilishi wa Taifa la Namibia na kiongozi shupavu wa mapambano ya uhuru dhidi ya utawala wa Afrika Kusini, amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 95. Nujoma alifariki Jumamosi jioni, baada ya kulazwa hospitalini kwa wiki tatu akipambana na ugonjwa ambao hakuweza kuupona. Rais wa Namibia, Nangolo Mbumba, alitangaza kifo chake na kusema kwa huzuni: "Kwa huzuni na maskitiko makubwa, tunatangaza kufariki kwa mpigania uhuru wetu anayeheshimika na kiongozi wetu wa mapinduzi. Baba yetu Mwanzilishi aliishi maisha marefu na yenye matokeo muhimu, ambapo alitumikia kwa njia ya kipekee wananchi wa nchi yake anayoipenda."

Kifo cha Nujoma kimezua majonzi kwa taifa la Namibia na kwa bara la Afrika kwa ujumla, huku salamu za rambirambi zikimiminika kutoka kwa viongozi wa kimataifa. Rais wa Afrika Kusini, Cyril Ramaphosa, alimtaja Nujoma kama mfano wa mapambano ya uhuru na haki, akisema: "Sam Nujoma alikuwa mfano wa mapambano ya uhuru na haki, sio tu kwa Namibia bali kwa Afrika nzima."

Historia ya Sam Nujoma na Mapambano ya Uhuru

Sam Nujoma alizaliwa mnamo 12 Aprili 1929, katika kijiji cha Ongandjera, kilichokuwa chini ya utawala wa Ujerumani na baadaye Afrika ya Kusini. Alikulia katika kipindi cha giza la ukoloni, ambapo Namibia ilikuwa ikitawaliwa na Afrika Kusini kwa sera za ubaguzi wa rangi. Nujoma alijitosa katika mapambano ya kupigania uhuru akiwa na umri mdogo, na kuwa kiongozi wa harakati za SWAPO (South West Africa People's Organization), shirika lililokuwa likipigania uhuru wa Namibia kutoka kwa utawala wa Afrika Kusini.

Alikamatwa mara kadhaa na alilazimika kuishi uhamishoni kwa miaka mingi, akipita katika nchi za jirani kama Tanzania, Zambia, na Angola. Ingawa alikumbwa na changamoto nyingi, Nujoma hakukata tamaa, na aliongoza harakati za SWAPO kwa miaka zaidi ya 30. Hatimaye, juhudi zake zililipa, na Namibia ilipata uhuru mwaka 1990, baada ya kupigania kwa nguvu na ujasiri. Katika mwaka huo, Nujoma alichaguliwa kuwa Rais wa kwanza wa Namibia, akiongoza taifa hilo lililo huru kwa miongo kadhaa.

Rais wa Kwanza wa Namibia

Kama Rais wa kwanza wa Namibia, Nujoma alitunga sera za maendeleo za kitaifa, akisisitiza umoja, maendeleo ya kijamii, na ustawi wa uchumi. Alihudumu katika nafasi hiyo kwa vipindi viwili vya miaka kumi, kuanzia 1990 hadi 2005. Aliongoza taifa lake kwa mikono ya uongozi madhubuti, akijitahidi kuboresha hali ya maisha ya wananchi wa Namibia na kulinda uhuru na usalama wa taifa.

Nujoma alikuwa mtaalamu wa ushawishi, na aliweka mikakati ya kudumisha amani na ushirikiano wa kimataifa, hasa na nchi za kanda ya Kusini mwa Afrika. Kwa mchango wake mkubwa katika mchakato wa kupata uhuru na kuongoza taifa huru, alikubalika na kuthaminiwa kama "Baba Mwanzilishi wa Taifa la Namibia."

Ondokewa na Madaraka na Maisha Baada ya Urais

Baada ya kumaliza muda wake madarakani mwaka 2005, Nujoma alijitokeza kidogo hadharani na alijitolea kwa familia yake, akiongoza maisha ya faragha. Aliendelea kuwa na ushawishi mkubwa katika siasa za Namibia na katika mchakato wa kihistoria wa Afrika, lakini aliepuka umakini wa vyombo vya habari na alifurahia kuwa na familia yake kubwa.

Kwa huzuni, taifa la Namibia linamkumbuka Nujoma kama Baba wa Taifa ambaye aliiongoza nchi yake kutoka utawala wa kikoloni hadi kuwa taifa huru na lenye umoja. Alijivunia kuona Namibia ikiwa ni taifa huru na lenye mafanikio, na atakumbukwa kama shujaa wa kupigania haki na uhuru.

Lisbon, Ureno – Kiongozi wa kiroho wa Waislamu wa Ismailia na mfadhili mashuhuri, Prince Karim Al-Hussaini, anayejulikana kama Aga Khan IV, amefariki dunia Februari 4, 2025, mjini Lisbon, Ureno, akiwa na umri wa miaka 88.

Kwa mujibu wa taarifa kutoka Aga Khan Development Network (AKDN), Aga Khan IV alifariki kwa amani akiwa amezungukwa na familia yake.

"Tumepoteza kiongozi mwenye maono, aliyekuwa na mchango mkubwa katika maendeleo ya jamii mbalimbali duniani," alisema msemaji wa AKDN.

Historia ya Maisha Yake

Aga Khan IV alizaliwa Desemba 13, 1936, mjini Geneva, Uswisi. Alikuwa mjukuu wa Aga Khan III, ambaye alimrithisha uongozi wa Waislamu wa Ismailia mwaka 1957, wakati alikuwa na umri wa miaka 20. 

Wakati wa utawala wake, alianzisha na kukuza Aga Khan Development Network (AKDN), mtandao mkubwa wa misaada na maendeleo unaofanya kazi katika nchi zaidi ya 30 duniani.

Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Harvard, akijikita katika masomo ya historia ya Kiislamu. Kwa miongo kadhaa, amekuwa mstari wa mbele katika miradi ya elimu, afya, mazingira, na maendeleo ya jamii, akihakikisha Waislamu wa Ismailia na jamii nyingine zinapata huduma bora.

Mchango Katika Maendeleo

Aga Khan IV alianzisha shule, hospitali, na miradi ya maendeleo, hasa katika nchi za Afrika, Asia, na Mashariki ya Kati. Kupitia Aga Khan Fund for Economic Development (AKFED), alisaidia kuimarisha sekta za uchumi, utalii, na benki.

"Aga Khan alikuwa sio tu kiongozi wa kiroho bali pia mwekezaji na mfadhili wa maendeleo. Aliamini kuwa Uislamu unapaswa kuchangia ustawi wa jamii," alisema Profesa Azim Nanji, mtaalamu wa historia ya Ismailia.

Aidha, alikuwa mfugaji wa farasi wa mbio mashuhuri, akimiliki farasi maarufu kama Shergar, aliyeshinda mashindano makubwa mwaka 1981.

Matarajio ya Uongozi Mpya

Kwa sasa, haijathibitishwa rasmi nani atamrithi, lakini kuna matarajio makubwa kuwa mwanawe mkubwa, Prince Rahim Aga Khan, mwenye umri wa miaka 53, ndiye atakayeendelea na urithi wa uongozi wa Waislamu wa Ismailia.

"Tunamheshimu na kumkumbuka kwa kazi yake kubwa, na tunasubiri maelekezo kuhusu hatma ya uongozi wa jumuiya yetu," alisema mmoja wa waumini wa Ismailia.

Kwa miongo zaidi ya sita, Aga Khan IV ameacha alama kubwa katika maendeleo ya jamii. Waislamu wa Ismailia na watu wa dini mbalimbali wanamkumbuka kama kiongozi aliyekuwa na dhamira ya kuleta mabadiliko chanya duniani.

 

Jimmy Carter, rais wa 39 wa Marekani, alifariki dunia akiwa na umri wa miaka 100 mnamo Desemba 2024. Akiwa rais, Carter alijulikana kwa misimamo yake ya kimaadili na uongozi wa kipekee, akiahidi kuwa kamwe hatawadanganya Wamarekani. 

Aliingia madarakani akijitambulisha kama mtu mnyenyekevu, ambaye alikataa kuwa sehemu ya mfumo wa kisiasa uliojaa kashfa na kashfa za kisiasa, kama zilivyokuwa katika kipindi cha Watergate.

Katika kipindi cha uongozi wake, Carter alifanya hatua muhimu katika siasa za ndani na za nje, akitetea haki za binadamu, kulinda mazingira, na kuleta mabadiliko muhimu katika uhusiano wa kimataifa. 

Ingawa alikumbana na changamoto kubwa, hasa katika kipindi cha mzozo wa mateka wa Iran na uvamizi wa Sovieti nchini Afghanistan, alifanya mafanikio makubwa, hasa katika makubaliano ya kihistoria ya amani kati ya Misri na Israeli.

"Wakati wa ubaguzi wa rangi umekwisha."

Huu ulikuwa msemo maarufu kutoka kwa Jimmy Carter alipokuwa akihudumu kama gavana wa Georgia mnamo 1970. Kwa imani yake thabiti ya Kibaptisti na mwelekeo wake wa kisiasa wa kihistoria, Carter alionyesha kujitolea kwake kwa haki za kiraia, akizingatia kwamba wakati wa ubaguzi wa rangi umefikia tamati. Alihakikisha kwamba watu wa rangi ya kijusi wanapewa nafasi za uongozi na alikubali majukumu ya kihistoria kama vile kuhamasisha uteuzi wa wanawake na Waamerika wenye asili ya Afrika katika ofisi za umma.

Mabadiliko ya Tabia Nchi: "Sio tu mazungumzo, bali vitendo."

Carter alikuwa miongoni mwa viongozi wa kwanza wa kimataifa kuzingatia mabadiliko ya tabia nchi kwa uzito. Alikuwa na maono ya kudumisha mazingira na alijitahidi kupunguza matumizi ya nishati. Aliweka paneli za jua katika White House, na akachukua hatua za kuhifadhi mamilioni ya ekari za ardhi za Alaska kutokana na maendeleo. Hata hivyo, alikumbana na changamoto kubwa katika kufanya mabadiliko haya, kwa sababu ya upinzani mkubwa kutoka kwa wabunge.

"Uamuzi huu umekuwa mgumu zaidi niliouh kufanya."

Carter alikubaliana na hali ngumu zaidi ya uongozi alipowasamehe mamia ya maelfu ya Wamarekani waliokwepa rasimu ya Vietnam. Katika hotuba yake, alielezea uamuzi huu kuwa mmoja wa magumu zaidi aliyowahi kufanya madarakani. Alikubaliana na ukweli kwamba uamuzi huu ulijenga mgawanyiko mkubwa miongoni mwa wanasiasa na raia wa Marekani, lakini alikuwa na imani kwamba ilikuwa hatua sahihi.

Tuzo ya Amani ya Nobel: "Ni furaha yangu kumsaidia mwanadamu."

Baada ya kumaliza muda wake madarakani, Carter alijitolea kwa ajili ya kupigania amani na haki za binadamu. Alifanya kazi ya kujitolea katika maeneo mengi, kutoka kuhamasisha mazungumzo ya amani duniani hadi kupigania afya na elimu kwa wote. Mchango wake katika kuleta amani ulimjengea sifa duniani, na mwaka 2002, alitunukiwa Tuzo ya Amani ya Nobel kwa juhudi zake za kuleta utulivu na kuimarisha haki za binadamu.

Carter alikumbukwa pia kwa uongozi wake katika kuleta makubaliano ya amani kati ya Misri na Israel mwaka 1978. Kwa kushirikiana na Rais Sadat wa Misri na Waziri Mkuu Begin wa Israeli, Carter alisaidia kufanikisha mkataba wa kihistoria wa Camp David, ambao ulileta amani katika eneo la Mashariki ya Kati.

"Nipo hapa ili kuhakikisha maisha bora kwa wote, na siyo tu kwa wachache."

Huu ulikuwa mtazamo wa Carter katika kutekeleza sera zake. Alikuwa na mtindo wa kisiasa wa kuhudumia wananchi wote, siyo tu wale wenye nguvu za kisiasa. Alihimiza mageuzi ya kijamii na alijitahidi kuhakikisha haki za wanawake, wanyonge na makundi yaliyotengwa zinaheshimiwa.

Mwishowe, licha ya changamoto za kisiasa na kushindwa katika uchaguzi wa 1980, Carter alibaki kuwa na hadhi na kujivunia kuwa mmoja wa viongozi wa kipekee wa Marekani. Baada ya kumaliza muhula wake wa urais, aliendelea kufanya kazi ya kutangaza amani na haki za binadamu, na kwa juhudi zake hizo alijulikana kama kiongozi wa kimataifa anayeheshimika.

Katika umri wa miaka 100, alisherehekea kumbukumbu ya maisha yake, akiwa ameacha alama kubwa katika siasa, amani, na mabadiliko ya kijamii na kimazingira.

 

Rais Samia Suluhu Hassan ametangaza kwa masikitiko makubwa kifo cha Mwanasheria Mkuu wa Serikali Mstaafu, Mheshimiwa Jaji Mstaafu Frederick Werema, kilichotokea tarehe 30 Desemba 2024 katika Hospitali ya Muhimbili. Rais Samia alieleza hisia zake kupitia mtandao wa X, akitoa pole kwa familia ya mpendwa, Mheshimiwa Jaji Mkuu, Mwanasheria Mkuu wa Serikali, majaji, ndugu, jamaa na marafiki wa marehemu.

Rais Samia Suluhu alisema:

"Nimepokea kwa masikitiko taarifa ya kifo cha Mwanasheria Mkuu wa Serikali Mstaafu, Mheshimiwa Jaji Mstaafu Frederick Werema. Ninatoa pole kwa familia, Mheshimiwa Jaji Mkuu, Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Majaji, ndugu, jamaa na marafiki."

Awali, ujumbe ulioandikwa na Salome Ntaro, Katibu wa HW-Parokia ya Mt. Martha, ulisambaa kwenye mitandao ya kijamii akieleza kusikitishwa kwake na msiba huu mzito. Salome alisema:

"Kwa Masikitiko makubwa nimepokea taarifa ya kifo cha Mwenyekiti wetu wa Parokia ya Mt. Martha, Judge na Mwanasheria Mkuu Mstaafu, Mzee wetu Frederick Werema, kilichotokea mchana wa leo tarehe 30/12/2024 katika Hospital ya Muhimbili.

Tujumuike na familia yake katika sala na maombolezo kwa msiba huu mzito. Bwana ametoa na Bwana ametwaa, jina la Bwana lihimidiwe.

Taratibu Nyingine zinapangwa, tutaendelea kuwajulisha."

Salome pia aliendelea kutoa pole kwa familia ya Werema, akisema:

"Nawaombea kwa Mwenyezi Mungu awajalie subra na imani katika kipindi hiki cha kuomboleza msiba huu, na ailaze roho ya mpendwa wetu huyu mahali pema peponi."

Frederick Mwita Werema alizaliwa tarehe 10 Oktoba 1955, na aliwahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali wa Tanzania kuanzia mwaka 2009 hadi alipojiuzulu mwaka 2014. Kabla ya uteuzi wake kuwa Mwanasheria Mkuu, Werema alikuwa Jaji wa Mahakama Kuu ya Tanzania katika Divisheni ya Biashara.

 

Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan amemwomboleza Jaji Mwanaisha Kwariko, aliyekuwa Jaji wa Mahakama ya Rufani na Mjumbe wa Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi, ambaye alifariki dunia Desemba 27, 2024 nchini India alipokuwa akipatiwa matibabu. 

Katika mazishi ya Jaji Mwanaisha yaliyofanyika Desemba 30, 2024, nyumbani kwa marehemu, Kondoa, Mkoani Dodoma, Waziri Mkuu Kassim Majaliwa alimwakilisha Rais Dkt. Samia na kutoa salamu za pole kwa familia na waombolezaji.

Akizungumza katika mazishi hayo, Waziri Mkuu Majaliwa alisema kuwa Rais Dkt. Samia ameguswa na kifo cha Jaji Mwanaisha kwani alikuwa ni miongoni mwa majaji wa Mahakama ya Rufani wenye uwezo mkubwa na aliyejulikana kwa weledi na uadilifu katika kazi zake. 

“Msiba huu kwetu ni mzito, jukumu letu sisi Wanakondoa, Watanzania, Majaji na wajumbe wa Tume ni kuendelea kumuombea kwa Mwenyezi Mungu,” alisema Waziri Mkuu Majaliwa.

Aidha, Waziri Mkuu alitoa wito kwa wananchi kuenzi mazuri aliyoyafanya Jaji Mwanaisha katika kipindi chake chote cha utumishi wa umma, kwani kufanya hivyo kutakuwa ni njia nzuri ya kuweka kumbukumbu ya kazi zake za kipevu na mfano wa kuigwa kwa vizazi vijavyo.

Jaji Mkuu wa Tanzania, Profesa Ibrahimu Juma, alielezea kuwa Jaji Mwanaisha aliishi kwa kiapo cha uadilifu, akiwa mfano wa kiongozi aliyekuwa na ubinadamu na utu. 

“Mheshimiwa Mwanaisha alikuwa na ubinadamu na utu, maisha yake yalikuwa ni yakusaidia watu wengine. 

Sisi tunamshukuru Mwenyezi Mungu kwani uhai wake umetusaidia sana katika shughuli mbalimbali za kimahakama,” alisema Jaji Mkuu.

Mwenyekiti wa Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi, Jaji (Rufani) Jacobs Mwambegele, alielezea kuwa Jaji Mwanaisha alifariki dunia wakati Tume ilikuwa inamuhitaji sana, hasa katika mchakato wa kuboresha daftari la kudumu la wapiga kura kuelekea uchaguzi mkuu. 

“Tumempoteza Jaji Mwanaisha tukiwa kwenye mzunguko wa nane wa zoezi la kuboresha daftari na tukiwa tunaingia kwenye mzunguko wa tisa utakaohusisha mikoa minne. Aliendelea kutoa ushauri wenye weledi wa hali ya juu,” alisema Mwambegele.

Mkuu wa Mkoa wa Dodoma, Rosemary Senyamule, alielezea kwamba Jaji Mwanaisha alikuwa kiongozi mwenye msimamo na mtetezi wa masuala ya wanawake. 

“Alibobea katika eneo ambalo alikuwa anafanyia kazi. Sisi Wanadodoma tutamkumbuka kwa mchango wake mkubwa katika masuala ya maendeleo,” alisema Senyamule.

Jaji Mwanaisha Kwariko alifariki dunia akiwa nchini India alipokuwa akipatiwa matibabu. 

Kifo chake kimeacha pengo kubwa katika sekta ya haki na maendeleo nchini, ambapo mchango wake utadumu kwa vizazi vingi vijavyo.

 

Desemba 19, 2024, viongozi na wananchi walikusanyika katika Viwanja vya Karimjee, Dar es Salaam, kuaga mwili wa aliyewahi kuwa Msajili wa Vyama vya Siasa nchini, John Billy Tendwa, ambaye alifariki Desemba 17, 2024, katika Hospitali ya Taifa ya Muhimbili. 

Waziri Mkuu, Kassim Majaliwa, alimwakilisha Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan katika tukio hilo, akitoa salamu za pole na kusisitiza umuhimu wa kuyaenzi mema yote aliyoyafanya marehemu wakati wa uhai wake.

Akizungumza na waombolezaji, Waziri Mkuu alisema:

“Rais Dkt. Samia ametoa wito kwa wanafamilia, ndugu na waombolezaji kuyaenzi mema yote aliyoyafanya marehemu Tendwa katika kipindi cha uhai wake. 

Marehemu Tendwa alikuwa mtumishi wa umma ambaye mara zote alitekeleza majukumu yake kwa weledi, ujasiri, na uadilifu mkubwa katika kipindi ambacho vyama vya siasa vilikuwa vinajijenga.”

“Kwa kiasi kikubwa amesaidia kujenga demokrasia ya vyama vingi nchini, na huwezi kuzungumza kuhusu ustawi wa vyama vya siasa nchini bila kumtaja Marehemu Tendwa. 

Alikuwa na sifa ya ukweli kwa vyama vyote vya siasa, ujasiri na kutokuwa na upendeleo,” alisema Dkt. Kikwete.

“Marehemu Tendwa alikuwa kiongozi mwenye maono na uadilifu wa hali ya juu, aliyediriki kujitolea kwa dhati kuhakikisha misingi ya demokrasia ya vyama vingi inajengwa kwa haki na uwazi. 

Uongozi wake uliweka alama kubwa katika historia ya demokrasia ya siasa ya vyama vingi hapa nchini,” alisema Jaji Mutungi.

“Katika nafasi yake kama Msajili wa Vyama vya Siasa, marehemu alitoa mchango mkubwa katika kuimarisha misingi ya demokrasia ya vyama vingi. 

Alisimamia taratibu za vyama kwa haki na bila upendeleo, akijenga imani kati ya wadau wa siasa na wananchi. 

Aliongoza kwa hekima na kujenga mazingira ya siasa yenye heshima, usawa, na mshikamano baina ya vyama vya siasa,” alisema Khatibu.

Rais Mstaafu wa Awamu ya Nne, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete, alimtaja Marehemu Tendwa kama nguzo muhimu katika kujenga demokrasia ya vyama vingi nchini.

Kwa upande wake, Msajili wa sasa wa Vyama vya Siasa, Jaji Francis Mutungi, alisema kifo cha Tendwa ni pigo si kwa familia pekee bali pia kwa wote wanaotambua mchango wake katika siasa ya vyama vingi.

Mwenyekiti wa Baraza la Vyama vya Siasa, Juma Ally Khatibu, aliongeza kuwa Marehemu Tendwa alikuwa nguzo ya mshikamano wa kisiasa nchini.

Marehemu Tendwa alihudumu kama Msajili wa Vyama vya Siasa kwa miaka 12, kuanzia Mei 2001 hadi Agosti 2013, akiacha historia ya kuimarisha misingi ya demokrasia nchini Tanzania. Mazishi yake yanatarajiwa kufanyika nyumbani kwao, mkoani Dodoma, ambapo familia, ndugu, na wananchi wataendelea kumuaga kwa heshima kubwa.

Baadhi ya viongozi walioshiki kuaga mwili wa Marehemu Tendwa ni Rais Mstaafu wa Awamu ya Nne, Dkt. Jakaya Mrisho Kikwete, Naibu Waziri Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge na Uratibu) Ummy Nderianaga, Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, Albert Chalamila Msajili wa Vyama vya Siasa, Jaji Francis Mutungi na Katibu Mkuu Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge na Uratibu) Dkt. Jim Yonaz.